آمبولی بعد زایمان

نویسنده سارا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

نکته هایی که بهتر است قبل از زایمان بدانید:

پس از زایمان، به احتمال زیاد شما شدیدا درگیر مراقبت از نوزاد دلبندتان خواهید شد و در این بین از مشکلات روتین بعد از زایمان که بعضا می توانند سلامتی را تهدید کنند غافل می شوید. برخی از این موارد ممکن است تا ماه ها گریبان گیر شما باشند و نکته ی نگران کننده اینجاست که بعضی از آن ها هیچ علامت هشدار دهنده ای نخواهند داشت. یکی از این مشکلات آمبولی بعد از زایمان است. آمبولی به معنی انسداد شریان به وسیله یک جسم متحرک است. این جسم متحرک که در رگهای عمیق در پاها یا به ندرت، از رگها در سایر نقاط بدن به ریه ها می رود به طور معمول یک لخته خون است، اما گاهی اوقات می تواند یک توده چربی، یک حباب هوا، تکه‌ای از یک تومور یا دسته‌ای از باکتری‌ها نیز باشد. توصیه می کنیم با ما در این مقاله همراه باشید تا در آینده در صورت مواجهه با این مشکل، به خوبی از پس آن بر آیید.

بسته شدن رگ های پا یا رگهایی که به سمت ریه می روند به وسیله ی خون یا توده ی چربی و ... را آمبولی میگویند.

آمبولی ریه و بارداری

شاید تعجب کنید که آمبولی ریوی با بارداری، زایمان و دوره پس از زایمان چه ارتباطی می تواند داشته باشد؟ طبق تحقیقات اخیر گزارش شده است که در دوران حاملگی و زمان زایمان، احتمال منعقد شدن غیر طبیعی خون بیش از مواقع دیگر باشد، به این معنی که احتمال لخته شدن خون در بدن، مخصوصا در قسمت پا ها بیشتر است. این خطر تا ۴ الی ۶ هفته پس از زایمان نیز وجود دارد.

اگر برای اولین بار است که زایمان را تجربه می کنید و با این مشکل رو به رو می شوید:

  1. قبل از انجام هر کاری باید اول بر خودتان مسلط باشید و فورا با آرامش از کسی کمک بگیرید تا شما را تا مطب یک پزشک همراهی نماید.
  2. توجه داشته باشید که این مورد را نباید دست کم بگیرید، چرا که لخته ها جریان خون به ریه ها را مسدود می کنند و از این جهت آمبولی ریوی می تواند یک عامل تهدید کننده زندگی باشد.
  3. با این حال، درمان سریع، احتمال خطرات بسیار جدی را کاهش می دهد.
  4. انجام اقدامات پیشگیرانه، از لخته شدن خون در پا های شما در برابر آمبولی ریوی محافظت خواهد کرد.

احتمال لخته شدن خون و آمبولی به خصوص در پاها بعد از ۴ تا ۶ هفته پس از زایمان زیاد است در صورت مشاهده علائم آن: تنگی نفس، درد قفسه سینه، تب، سرفه، درد یا کبودی در پاها ... باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

علائم آمبولی

علائم آمبولی ریوی بسته به میزان درگیری شما، اندازه لخته ها و این که آیا بیماری ریوی یا قلبی زمینه ای دارید یا خیر، می تواند بسیار متفاوت باشد.

  • تنگی نفس: این علامت معمولا به طور ناگهانی ظاهر می شود و همیشه با اعمال فشار قفسه سینه و زور زدن برای تنفس وخیم تر می شود.
  • درد قفسه سینه: ممکن است احساس کنید که دچار حمله قلبی شده اید. ممکن است هنگام تنفس عمیق، درد شدیدی را احساس کنید و غالباً باعث می شود شما از امکان کشیدن نفس عمیق محروم بمانید. همچنین این حالت را ممکن است، هنگام سرفه کردن یا دولا شدن احساس کنید.
  • سرفه: سرفه شما ممکن است خلط خون آلود یا کاملا خونی ایجاد کند.
  • ضربان سریع یا نامنظم قلب
  • ضعف، غش کردن یا سرگیجه
  • عرق کردن مفرط
  • تب
  • معمولاً درد پا، تورم یا هر دو با هم، در ماهیچه ی ساق پا ناشی از ترومبوز ورید عمقی است
  • پوست پوست شدن، کبود شدگی و یا زرد شدن ماهیچه ی ساق پا

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

آمبولی ریوی می تواند بسیار خطرناک و تهدید کننده برای زندگی باشد. در صورت داشتن تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرفه ای که باعث ایجاد خلط خونی می شود، به یک متخصص یا اورژانس مراجعه فرمایید.

علت ایجاد آمبولی چیست؟

همان طور که گفته شد، آمبولی ریوی وقتی اتفاق می افتد که توده ای از مواد، که اغلب لخته خون هستند، وارد شریان های ریوی شما می شوند. این لخته های خون معمولاً از رگ های عمیق و پایینی پاهای شما ناشی می شوند، شرایطی که به عنوان ترومبوز ورید عمقی (DVT) شناخته می شود.

در بسیاری از موارد، لخته های متعدد باعث درگیری ریوی و بروز آمبولی می شوند. به بخش هایی از ریه که شریانشان توسط  لخته مسدود شده باشد خون رسانی نمی شود و ممکن است این قسمت از ریه کارایی اش را از دست بدهد و به اصطلاح، بمیرد. این اتفاق به "انفارکتوس ریوی" معروف است.

گاهی اوقات انسداد در رگ های خونی ناشی از مواردی غیر از لخته شدن خون است، مانند:

  • نشت بافت چربی از مغز استخوان، در اثر شکستن یکی از استخوان های بلند بدن
  • وجود تومور
  • حباب های هوا

آمبولی بیشتر به خاطر بیماری ها و بی تحرکی طولانی مدت در بارداری، مسافرت یا اضافه وزن و.... ناشی میشود.بهترین روش پیشگیری نوشیدن مایعات فراوان، هر ۱۰ تا ۱۵ دقیقه یکبار قوزک پا را خم کنید و و یا جوراب های واریسی بپوشید از نشستن یا استراحت طولانی مدت بپرهیزید.

عوامل خطر زا

اگرچه هر اتفاقی می تواند لخته خون و متعاقبا آمبولی ریوی را ایجاد کند، اما برخی عوامل هستند که احتمال خطر را افزایش می دهند.

اگر خودتان یا هر یک از اعضای خانواده تان در حال حاضر یا در گذشته، دچار لخته خون وریدی یا آمبولی ریوی شده باشید، اکنون در بارداری و مرحله ی زایمان، بیشتر در معرض خطر قرار دارید.

علاوه بر این، برخی شرایط پزشکی و مشکلات سلامتی، شما را در معرض خطر قرار می دهد، مواردی مانند:

  1. بیماری قلبی: بیماری های مربوط به قلب و عروق، به ویژه نارسایی قلبی، تشکیل لخته را محتمل تر می کند.
  2. سرطان ها: برخی از سرطان ها به خصوص سرطانهای مغزی، تخمدان، لوزالمعده، روده بزرگ، معده ، ریه و کلیه و دیگر سرطان هایی که گسترش یافته اند می توانند خطر لخته شدن خون را افزایش دهند. همچنین مشاهده شده است که شیمی درمانی نیز خطر بروز آمبولی را بیشتر می کند. زنانی با سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان پستان که داروهای مخصوصی مانند تاموکسیفن یا رالوکسیفن مصرف می کنند نیز در معرض خطر لخته شدن خون هستند.
  3. عمل جراحی: جراحی یکی از دلایل اصلی بروز لخته خون است. به همین دلیل، داروهایی برای جلوگیری از لخته شدن ممکن است قبل و بعد از یک عمل دشوار مانند تعویض مفصل، مصرف شود.
  4. اختلالاتی که در لخته شدن تأثیر می گذارد: برخی از اختلالات ارثی خون را تحت تأثیر قرار می دهد و باعث افزایش لخته شدن خون می شوند.
  5. اختلالات پزشکی مانند بیماری کلیه نیز می تواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد.
  6. بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (COVID-۱۹): افرادی که علائم شدید COVID-۱۹ دارند، بیشتر در معرض خطر آمبولی ریوی هستند.
  7. بی تحرک بودن طولانی مدت

لخته های خون در دوره های کم تحرکی بیشتر شکل می گیرند، مانند:

      • استراحت به مدت طولانی بعد از انجام عمل جراحی، مخصوصا عمل سزارین که در رختخواب دوران نقاهت را سپری می کنید، سابقه حمله قلبی ، شکستگی پا، تروما یا هر مشکل جدی دیگری شما را در معرض لخته شدن خون قرار می دهد. وقتی اندام تحتانی برای مدت طولانی افقی باشد (یعنی به حالت دراز کش)، جریان خون وریدی کند می شود و باعث تجمع خون در پاها می گردد که گاهی اوقات منجر به لخته شدن خون می شود.
      • سفرهای طولانی: نشستن در یک جای محدود مثل صندلی هواپیما یا ماشین در طول مسافرت های طولانی باعث کند شدن جریان خون در پاها می شود که این امر به تشکیل لخته ها کمک می کند.
      • کشیدن سیگار و قلیان: به دلایلی، مصرف دخانیات، برخی از افراد را مستعد تشکیل لخته خون می کند، به ویژه هنگامی که با سایر عوامل خطر زا همراه شود.
      • داشتن اضافه وزن یا چاقی: وزن بیش از حد، خطر لخته شدن خون را افزایش می دهد. خصوصاً در افرادی که دارای سایر عوامل خطر زا و یا بیماری های زمینه ای نیز هستند.
      • استروژن مکمل: استروژن موجود در قرص های ضد بارداری و درمان های جایگزین که با هورمون ها انجام می شوند، می تواند زمینه لخته شدن خون را فراهم کند، به خصوص اگر فرد سیگار بکشد یا دچار اضافه وزن باشد.
      • بارداری: فشار ناشی از وزن کودک که روی رگهای لگن اعمال می شود، می تواند باعث کند شدن بازگشت خون از پاها گردد. لخته شدن خون هنگام کند شدن جریان خون ممکن است رخ دهد.

عوارض آمبولی

حدود یک سوم از مبتلایان به آمبولی ریوی که این عارضه در آن ها تشخیص داده نشده و درمان نشده اند فوت می کنند. با این وجود، وقتی این بیماری تشخیص داده شود و به موقع درمان گردد، این آمار به طرز چشمگیری کاهش می یابد.

آمبولی ریوی همچنین می تواند به فشار خون ریوی منجر شود، وضعیتی که در آن فشار خون در ریه ها و در سمت راست قلب بسیار زیاد است. هنگامی که در عروق داخل ریه های شما انسداد به وجود می آید، قلب شما باید برای تلمبه خون از طریق آن عروق سخت تر تلاش کند، این اتفاق باعث افزایش فشار خون و در نهایت ضعف قلب شما می شود.

در موارد نادر، آمبولی های کوچک به طور مکرر اتفاق می افتند و به مرور زمان ایجاد می شوند، و در نتیجه به عنوان فشار خون مزمن و ترومبو آمبولی ریوی بروز می یابند.

جلوگیری از بروز آمبولی در بارداری و پس از زایمان

جلوگیری از لخته شدن خون در پاهای شما (ترومبوز ورید عمقی) به جلوگیری از آمبولی ریوی کمک می کند. به همین دلیل، بیشتر بیمارستان ها برای خانم های باردار تدابیری جهت جلوگیری از لخته شدن خون هنگام بارداری و زایمان اتخاذ می کنند، از جمله:

  1. داروهای رقیق کننده خون (ضد انعقاد خون): این داروها اغلب به افرادی که در معرض خطر لخته قبل و بعد از عمل سزارین و یا بارداری طبیعی هستند و همچنین به افرادی که در بیمارستان با شرایط پزشکی مانند حمله قلبی، سکته مغزی یا عوارضی مانند سرطان بستری می باشند، داده می شود.
  2. جوراب های واریسی:  جوراب های فشرده ای هستند که به طور پیوسته پاهای شما را فشار می دهند و به رگ ها و ماهیچه های پا کمک می کنند تا خون در آن ها موثرتر حرکت کند. این روش، روشی ایمن، ساده و ارزانی برای جلوگیری از رکود خون در طی بارداری و بعد از جراحی سزارین و یا زایمان طبیعی می باشد.
  3. بالا بردن پاها: در صورت امکان در طول شبانه روز، با بالا بردن پاهایتان می توانید از لخته شدن خون به طور موثر جلو گیری کنید.
  4. فعالیت بدنی: حرکت و راه رفتن در صورت توان در اسرع وقت بعد از زایمان، می تواند به جلوگیری از آمبولی ریوی و تسریع بهبودی کمک کند. این یکی از اصلی ترین دلایلی است که ممکن است پرستار شما را حتی در روز عمل جراحی از خواب بیدار کند و با وجود درد در محل برش جراحی شما را مجبور به قدم زدن کند.
  5. ماساژ: یکی دیگه از موارد جلو گیری کننده از لخته شدن خون، ماساژ دادن پاها به طور مرتب می باشد. بهتر است این کار را چندین نوبت در روز انجام دهید تا به جریان خون در بدنتان کمک شایانی کنید.

پیشگیری از آمبولی در هنگام مسافرت

اگر در دوران بارداری یا پس از زایمان مجبور به مسافرت کردن بودید، بهتر است بدانید خطر بروز لخته های خون هنگام مسافرت های با مسافت های پایین است، اما با افزایش مدت سفر در مسافت طولانی افزایش می یابد. اگر فاکتورهای خطر دیگری برای لخته شدن خون دارید و نگران سفر خود هستید، با پزشکتان مشورت کنید.

پزشک شما ممکن است موارد زیر را برای جلوگیری از لخته شدن خون هنگام مسافرت توصیه کند:

  1.  مایعات فراوان بنوشید: آب بهترین مایع برای جلوگیری از کم آبی بدن است که می تواند در ایجاد لخته های خون نقش داشته باشد. از مصرف الکل اکیدا خودداری کنید، که باعث از بین رفتن مایعات بدن می شود.
  2. بعد از کمی نشستن استراحت کنید: توصیه می شودهر یک ساعت یک بار در داخل کابین هواپیما حرکت کنید، یا اگر با ماشین مسافرت کرده اید، یا رانندگی می کنید، هر چند وقت یک بار توقف نمایید و از ماشین پیاده شوید و حدود ۱۰ دقیقه استراحت کنید، همچنین می توانید چند بار زانویتان را خم و باز کنید.
  3. صندلی خود را تنظیم کنید. هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قوزک پایتان را خم کنید.
  4. جوراب ساق بلند بپوشید: پزشک شما ممکن است این موارد را برای بهبود گردش خون و حرکت مایعات در پاها توصیه کند. جوراب های واریسی در طیف وسیعی از رنگ ها و بافت های شیک موجود است. حتی دستگاه هایی وجود دارد که می توانید آن ها را در جوراب ساق بلند خود بگذارید، که به جریان خون شما کمک می کنند.
برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
نظر کاربران (۱ نظر)

م.خدایی واقعا خیلی خطرناکه برای خواهرم اتفاق افتاد بعد از زایمان واقعا باید مراقب خودتون باشید ۱۰ آذر ۹۹

مطالب مرتبط
سزارین با بیهوشی کامل یا بیحسی موضعی؟
تعیین سن بارداری و تاریخ زایمان
چرا سکته مغزی رخ می دهد؟
زایمان با بی حسی اپیدورال
پتشی چیست؟
زمان و ورزش برای چرخش جنین
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان