علت وجود خون در مدفوع چیست؟

نویسنده سارا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

گاهی ممکن است هنگام اجابت مزاج، در مدفوع خون دیده شود. این خون نشانه ی چیست؟ منشا آن کجاست و آیا نگران کننده است؟

به طور کلی، دیدن خون در مدفوع می تواند ترسناک باشد، چه آن را هنگام پاک کردن پس از دفع مدفوع ببینید چه زمان پاک کردن مقعد با دستمال و چه هنگام بررسی نمونه در آزمایشگاه. دیدن مدفوع خونی می تواند نشانه یک مشکل جدی باشد، اما همیشه اینطور نیست.

علت مدفوع خونی چیست؟

خون در مدفوع به این معنی است که در جایی از دستگاه گوارش خونریزی وجود دارد. بعضی اوقات مقدار این خون به قدری کم است که فقط با آزمایش مدفوع (که خون پنهان در مدفوع را بررسی می کند) قابل تشخیص است. خونریزی که در قسمت های بالای دستگاه گوارش اتفاق می افتد ممکن است باعث شود مدفوع سیاه رنگ و قیر مانند شود.

دلایل احتمالی خون در مدفوع عبارتند از:

  1. بیماری دیورتیکولی: دیورتیکول ها کیسه های کوچکی هستند که از دیواره روده بزرگ خارج می شوند. معمولاً دیورتیکول مشکلی ایجاد نمی کند، اما گاهی اوقات ممکن است خونریزی کنند. 
  2. شقاق مقعدی یا آنال فیشر: یک برش یا پارگی کوچک در بافت پوششی مقعد یا ترک هایی که در لبه‌های آن ایجاد شود نیز باعث دیدن خون در مدفوع می شود. شقاق اغلب به دلیل دفع مدفوع بزرگ و سفت ایجاد می شود و می تواند دردناک باشد.
  3. کولیت؛ بیماری التهاب روده بزرگ (IBD) : که از جمله دلایل شایع آن عفونت یا بیماری های التهابی روده است.
  4. آنژیودیسپلازی: وضعیتی که در آن رگ‌های خونی شکننده و غیرطبیعی منجر به خونریزی می شود. آنژیودیسپلازی یا ناهنجاری عروق خونی که معمولاً با بیماری های کلیوی از جمله نارسایی کلیه در مرحله پایانی ارتباط دارد و معمولا باعث دیده شدن خون در مدفوع می گردد. محل دقیق آنژیودیسپلازی را می توان با آندوسکوپی و یا کولونوسکوپی مشخص کرد.
  5. رژیم غذایی: برخی از مواد غذایی قرمز رنگ مانند چغندر باعث ظاهری خون آلود در مدفوع می شوند که نگرانی ندارند.
  6. زخم معده: وجود یک زخم فعال در مخاط معده یا اثنی‌عشر در انتهای فوقانی روده کوچک می تواند باعث رویت خون در مدفوع گردد. بسیاری از زخم‌های معده در اثر عفونت باکتری به نام هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori) ایجاد می شوند. استفاده طولانی مدت یا دوزهای بالای داروهای ضد التهاب مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن نیز می تواند باعث ایجاد این زخم شود.
  7. پولیپ یا سرطان: پولیپ ها غددی خوش خیم هستند که می توانند رشد کنند، خونریزی دهند و در برخی موارد سرطانی شوند. سرطان روده بزرگ، چهارمین سرطان شایع در ایالات متحده گزارش شده که اغلب باعث خونریزی می شود که با چشم غیر مسلح قابل مشاهده نیست.
  8. مشکلات مری: واریس مری یا پارگی در بافت مری می تواند منجر به از دست دادن خون شدید شود که پس از قورت دادن آن، می توان خون را در مدفوع دید.
  9. هموروئید یا بواسیر: به رگ های ملتهب و متورم شده ی داخل مقعد و قسمت انتهایی روده بزرگ (رکتوم) هموروئید یا بواسیر می گویند که شبیه به واریس می باشد. بواسیر می تواند در داخل رکتوم (بواسیر داخلی) یا زیر پوست اطراف مقعد (بواسیر خارجی) ایجاد شود. در صورت داشتن بواسیر، وجود خون در مدفوع طبیعی است.

آیا خون در مدفوع خطرناک است؟

مقدار کمی خونریزی در هنگام دفع معمولاً مشکل جدی نیست. اما بهتر است بررسی کنید که آیا از پایین خونریزیدارید یا خیر؟

اگر این موارد را داشته باشید ممکن است از پایین خونریزی داشته باشید و در این صورت باید به پزشک مراجعه کنید:

  • وجود خون روی دستمال توالت شما
  • خطوط قرمز در خارج از مدفوع شما
  • آب صورتی در کاسه توالت
  • خون در اسهال یا اسهال خونی
  •  مدفوع تیره و بدبو

آیا خون در مدفوع کودکان خطرناک است؟

در صورتی که کودک شما در مدفوعش خون باشد و همراه با علائم زیر باشد باید به پزشک مراجعه کنید:

  • اگر به مدت ۳ هفته در مدفوع خود خون ببیند.
  • مدفوع او به مدت ۳ هفته نرم تر، باریک تر یا طولانی تر از حد نرمال بوده است.
  • درد شدید در ناحیه زیر شکم 
  • در شکم خود احساس درد یا وجود توده کند
  • بیش از حد معمول احساس خستگی داشته باشد
  • بدون دلیل وزن کم کرده باشد.

تشخیص خون در مدفوع

ضروری است که پزشک هرگونه خونریزی در مدفوع را مورد بررسی قرار دهد و علت آن را ریشه یابی کند. خون قرمز روشن یا مدفوع به رنگ قهوه ای تیره معمولاً نشان دهنده مشکلی در قسمت پایین دستگاه گوارش مانند بواسیر یا دیورتیکولیت می باشد. آزمایشات تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  1. لاواژ معده: آزمایشی که مشخص می کند که آیا خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی رخ داده یا تحتانی. این روش شامل برداشتن مقداری از محتوای معده با استفاده از لوله ای است که از طریق بینی به معده وارد می گردد. اگر معده حاوی شواهدی به نفع خون ریزی نباشد، ممکن است به این معنی باشد که خونریزی متوقف شده یا احتمالاً در قسمت پایین دستگاه گوارش باشد.
  2. (EGD) ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی: روشی که شامل قرار دادن آندوسکوپ یا لوله ای انعطاف پذیر که دارای یک دوربین کوچک در انتها است و از طریق دهان و پایین مری به سمت معده و اثنی عشر می رود. پزشک می تواند از این روش برای یافتن منبع خونریزی استفاده کند. همچنین می توان از آندوسکوپی برای جمع آوری نمونه‌های بافت کوچک برای بررسی در زیر میکروسکوپ (نمونه برداری یا بیوپسی) استفاده کرد.
  3. کولونوسکوپی: روشی مشابه EGD با این تفاوت که لوله برای مشاهده روده بزرگ از ناحیه مقعد وارد می شود. همانند EGD، از کولونوسکوپی می توان نمونه های بافتی را برای بیوپسی جمع آوری کرد.
  4. انتروسکوپی: روشی مشابه EGD و کولونوسکوپی که برای بررسی روده کوچک استفاده می شود. در بعضی موارد، این روش شامل بلعیدن یک کپسول با یک دوربین کوچک است که تصاویر را هنگام عبور از دستگاه گوارش به یک مانیتور ویدئویی منتقل می کند.
  5. اشعه ایکس باریم: روشی که با استفاده از ماده حاجب بنام "باریم" دستگاه گوارش را توسط اشعه ایکس نشان می دهد. ممکن است لازم باشد که باریم بلعیده شود یا به داخل رکتوم وارد گردد.
  6. اسکن رادیونوکلئید: روشی که شامل تزریق مقادیر کمی ماده رادیواکتیو به داخل ورید و سپس استفاده از دوربین مخصوص جهت دیدن تصاویر جریان خون در دستگاه گوارش برای تشخیص محل خونریزی است.
  7. آنژیوگرافی: روشی که شامل تزریق رنگ مخصوص به وریدی است که باعث می شود رگ های خونی در عکسبرداری با اشعه ایکس یا توموگرافی کامپیوتری (CT) قابل مشاهده باشد. این روش، خونریزی را در هنگام نشت رنگ از رگ های خونی در محل خونریزی تشخیص می دهد.
  8. لاپاراتومی: یک روش جراحی که در آن پزشک شکم را باز و معاینه می کند. اگر سایر آزمایش ها نتوانند علت خونریزی را پیدا کنند، انجام این روش ممکن است سودمند باشد.
  9. آزمایش مدفوع: پس از درخواست پزشک و مراجعه به آزمایشگاه در ظرفی که در اختیار افراد قرار می گیرد، مقداری نمونه را جمع آوری می کنند.

علائم وجود خون در مدفوع

فردی که در مدفوعش خون دارد ممکن است از علت یا بروز این خونریزی بی اطلاع باشد و هیچ علامتی را مشاهده نکرده باشد. از طرف دیگر برخی افراد، ممکن است درد شکمی، استفراغ، ضعف، دشواری در تنفس، اسهال، تپش قلب، غش و کاهش وزن را بسته به علت، محل، طول و شدت خونریزی داشته باشند.

علت خون در مدفوع

دچار چه مشکلی خواهید بود اگر در مدفوع:

  1. خون قرمز و روشن، درد هنگام خروج مدفوع، خارش مقعدی و احساس توده در ناحیه مقعدی: بواسیر (هموروئید)
  2. خون قرمز روشن و احساس درد هنگام زور زدن زدن (اغلب پس از یبوست) در هنگام خروج مدفوع: وجود شکاف کوچک در مقعد (شقاق مقعدی)
  3. خونریزی همراه با حس یک توده یا بدون  آن، خارش و درد هنگام دفع: عفونت های مقاربتی (STIs) مانند زگیل های تناسلی، آسیب از رابطه جنسی مقعدی
  4. خون قرمز روشن بدون درددر هنگام دفع: عارضه جانبی ناشی از مصرف دارو های رقیق کننده خون مانند وارفارین یا آسپرین، شکسته شدن رگ های خونی روده (آنژیودیسپلازی)
  5. مدفوع همراه با خون لخته و لکه های زرد و چسبناک هنگام دفع کردن، مقعد تحریک شده و احساس درد بدون توقف در ناحیه مورد نظر: فیستول مقعد
  6. اسهال خونی همراه با لکه های چسبناک واضح و زیاد، احساس بیماری و بی حالی: (ورم معده و روده)
  7. اسهال خونی همراه با گرفتگی شکم و درد و احساس نفخ: یک بیماری التهابی روده (IBD) مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
  8. خون در مدفوع: که ناشی از خونریزی در ناحیه مقعد، روده یا روده تحتانی (رکتال) در اثر آسیب یا مشکل و بیماری های دیگر
  9. دیدن مکرر خون در مدفوع تغییر در روال عادی دفع انسان (مانند حجم کم مدفوع، اسهال یا یبوست)، دیدن حالاتی لجن مانند در مدفوع: پولیپ روده، علائم اولیه سرطان روده

علت سیاه و تیره شدن مدفوع

مدفوع می تواند بسیار تیره یا سیاه به نظر برسد اگر فرد:

  • قرص آهن بخورد.
  • مقدار زیادی غذاهای تیره رنگ مانند شیرین بیان و زغال اخته بخورد.

اما این حالت گاهی نشانه چیز دیگری است. در صورت نگرانی پزشک عمومی می تواند آزمایشی برای بررسی این مسئله انجام دهد.

  1. مدفوع تیره یا سیاه: ممکن است در اثر خونریزی در معده یا روده باشد. این حالت می تواند ناشی از آسیب یا عارضه جانبی داروی رقیق کننده خون مانند وارفارین یا آسپرین باشد.
  2. خون تیره یا مدفوع همراه با درد شکم یا گرفتگی: زخم معده، بیماری دیورتیکول و دیورتیکولیت
  3. خون تیره و بدون درد: ناشی از مصرف داروی رقیق کننده خون مانند وارفارین یا آسپیرین، آنژیودیسپلازی (شکسته شدن رگ های خونی روده)

درمان های خون در مدفوع

پزشک ممکن است با یکی از چندین روش موجود را برای جلوگیری از خونریزی حاد به کار بگیرد. غالباً از آندوسکوپی برای تزریق مواد شیمیایی در محل خونریزی، درمان محل خونریزی با جریان الکتریکی یا لیزر یا استفاده از باند یا لیگاند برای بستن رگ خونریزی دهنده استفاده می شود. اگر آندوسکوپی خونریزی را کنترل نکند، ممکن است پزشک از آنژیوگرافی برای تزریق دارو به رگ های خونی برای کنترل خونریزی استفاده کند.

درمان بسته به علت خونریزی متفاوت است و ممکن است شامل :

  1. داروهایی مانند تجویز آنتی بیوتیک ها برای درمان H.pylori، داروهای مهار کننده اسید در معده یا داروهای ضد التهاب برای درمان کولیت باشد.
  2. ممکن است برای از بین بردن پولیپ یا قسمت های روده بزرگ که در اثر سرطان، دیورتیکولیت یا بیماری التهابی روده آسیب دیده اند، ممکن است به جراحی نیاز باشد.
  3. رژیم غذایی: داشتن یک رژیم غذایی با فیبر بالا برای رفع یبوست (که می تواند بواسیر و شکاف های مقعدی را تشدید کند) و حمام Sitz (به معنای نشستن در آب گرم برای رفع شقاق و بواسیر) بسیار مفید است.
برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
سوالات متداول
درمان خونریزی هنگام دفع چیست؟
حتما باید توسط جراح ویزیت شوید،احتمال داره این خونریزی ناشی از همورویید یا همون بواسیر باشه،اگر سن شما بالای ۴۰ سال هست حتما نیازمند انجام کولونسکوپی هستید. شکمتون هم باید روان کار کند و یبوست نداشته باشید،که میتونید از ملین هایی مثل شربت mom هر ۱۲ ساعت یک قاشق استفاده کنید پاسخ از: دکتر علی رحمانی
منبع:
مطالب مرتبط
بیماری بواسیر یا فیشر را بشناسیم..
مراقبت های پس از عمل هموروئید
هموروئید در بارداری
توالت ایرانی بهتر است یا فرنگی؟
افتادگی روده یا پرولاپس رکتوم
فیشر آنال یا شقاق مقعد چیست؟
آخرین مطالب
علت پوست پوست شدن نوک سینه
بیماری عروق کوچک قلب
حساسیت به سویا
زخم دهانه رحم یا سرویسیت
آیا آی وی اف درد دارد؟
داروی بیزوپرولول