سردرد میگرنی چیست؟

نویسنده مینا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

میگرن، یک نوع سردرد بسیار شایع، اما خاص و پیچیده است و بیشتر در بین زنان در سنین قبل از یائسگی دیده می شود که این مساله احتمالا به دلیل تاثیرات هورمون ها است، اما میگرن همچنین می تواند مردان، کودکان و همچنین زنان بعد از سن یائسگی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به صورت کلی تقریباً در نیمی از این موارد، سردردهای میگرنی ابتدا در دوران کودکی یا نوجوانی افراد درگیر، ظاهر می‌شوند. بیشتر افرادی که میگرن دارند، حملات مکرر سردرد را تجربه می کنند که طی سالیان طولانی اتفاق می افتند و به طور میانگین هر ماه یک تا چهار بار تکرار می شوند، البته که سردردها ممکن است بیشتر هم رخ دهند.

سردردهای میگرنی می توانند ساعت‌ها تا روزها طول بکشند و درد می تواند آنقدر شدید باشد که در فعالیت های روزمره افراد اختلال ایجاد کند.

علائم میگرن

بیشتر حملات میگرن از ۴ تا ۱۲ ساعت طول می کشند، هرچند که ممکن است کوتاهتر یا بسیار طولانی تر باشند. به صورت کلی چهار مرحله پی در پی برای میگرن وجود دارد که البته تمام کسانی که میگرن دارند لزوما همه این مراحل را طی نمی کنند: 

۱. مرحله مقدماتی یا پرودروم میگرن

احساس غیرمعمولی است که از یک یا دو روز قبل از میگرن به فرد هشدار می دهد که میگرن در شرف وقوع است و یکی از ویژگی های منحصر به فرد میگرن می باشد. علائم پرودروم می تواند شامل: 

  • احساس خستگی
  • احساس گرسنگی
  • عصبی شدن و نوسان خلق
  • یبوست
  • هوس های غذایی
  • سفتی گردن
  • افزایش احساس تشنگی و افزایش دفع ادرار
  • خمیازه کشیدن به صورت مکرر

۲. هاله یا اورا در سردرد میگرن

برای برخی از افراد، هاله ممکن است قبل یا هنگام حمله ی میگرن ایجاد شود. به علاوه برخی ممکن است تنها هاله را تجربه کرده و به دنبال آن دچار سردرد نشوند. هاله ها علائم برگشت پذیر سیستم عصبی هستند. آن ها معمولاً بصری هستند، اما می توانند اختلالات دیگری را نیز شامل شوند. هر علامت معمولاً به تدریج و در طی چند دقیقه ایجاد شده و برای ۲۰ تا ۶۰ دقیقه ادامه می یابد. از آنجا که تشخیص هاله از سکته مغزی دشوار است، بنابراین در صورت بروز این علائم بدون تشخیص میگرن، باید سریعا به پزشک مراجعه نمود. نمونه هایی از هاله میگرن عبارتند از:

  • پدیده های بصری، مانند دیدن اشکال مختلف و خطوط پر پیچ و تاب، لکه های روشن نور یا چشمک زدن نور در جلوی چشم
  • کاهش بینایی
  • احساس سوزن سوزن شدن یا گزگز در بازو یا پا
  • ضعف یا بی حسی صورت یا یک طرف بدن
  • مشکل در صحبت کردن
  • اثر بر حس چشایی
  • اثر بر حس شنوایی و شنیدن صداها یا موسیقی
  • حرکات غیر قابل کنترل یا حرکات دیگر
  • فشار خون بالا یا افت فشار خون

۳. سردرد یا حمله

سردرد شایعترین علامت حمله میگرن است که ممکن است در تمام سر، یک طرف، جلو یا پشت سر احساس شده و در صورت عدم درمان، می تواند بین ۴ تا ۷۲ ساعت طول بکشد. سردردهایی که بخشی از حمله میگرن هستند اغلب به صورت شدید، ضربان دار، کوبنده، تیر کشنده و یا مداوم توصیف می شوند. هنگامی که فرد سر خود را حرکت می دهد، به خصوص اگر سر خود را پایین بیاورد یا آن را بالا و پایین کند، شدت سردرد معمولاً بدتر می شود. . فعالیت، نور شدید یا صداهای بلند می توانند سردرد را بدتر کنند، بنابراین کسی که میگرن دارد اغلب برای تسکین درد خود، به دنبال مکانی خنک، تاریک و ساکت است. البته به جز سردرد، علائم دیگری نیز ممکن است رخ دهند. از جمله:

  • گردن درد
  • درد شانه
  • فوتوفوبیا (حساسیت یا عدم تحمل نور)
  • فونوفوبیا (حساسیت یا عدم تحمل صدا)
  • تحریک پذیری
  • نوسان خلق و خوی
  • حساس شدن به بو و حتی لمس
  • حالت تهوع در ۸۰% از موارد
  • استفراغ در نیمی از موارد (به ویژه در کودکان)
  • از دست دادن اشتها

۴. پس از اثر یا پست دروم

احساس خستگی و گیجی که پس از کمرنگ شدن سردرد شدید میگرنی، یک یا دو روز طول می کشد. برخی از افراد احساس سرخوشی می کنند. حرکت ناگهانی سر در این مرحله، ممکن است سبب بروز سردرد خفیفی شود.

سایر علائم شایع میگرن عبارتند از: 

  • مشکل در تمرکز
  • صدای زنگ در گوش
  • احساس جدا شدن از محیط اطراف 
  • سندرم آلیس در سرزمین عجایب (به نام سندرم تاد نیز شناخته می شود و وضعیتی که در آن فرد احساس می کند بدن یا محیط اطراف وی، متناسب نیستند).

علت سردرد میگرنی

اگرچه دلایل میگرن کاملاً شناخته شده نیست، اما به نظر می رسد ژنتیک و عوامل محیطی در این امر نقش دارند. چندین عامل خطر وجود دارند که افراد را مستعد ابتلا به میگرن می کنند. به عنوان مثال:

  • جنسیت: زنان تا سه برابر بیشتر از مردان دچار میگرن می شوند.
  • سن: میگرن می تواند در هر سنی شروع شود، اگرچه اولین مورد آن معمولا در دوران نوجوانی اتفاق می افتد. میگرن طی ۳۰ سالگی به اوج خود می رسد و در دهه های بعدی به تدریج از شدت و شیوع آن کاسته می شود.
  • سابقه خانوادگی
  • افسردگی 

اما هنوز هم مشخص نیست که چرا برخی افراد مستعد ابتلا به میگرن هستند و دقیقاً چه عواملی باعث بروز میگرن می شوند. 

عوامل تحریک کننده میگرن

اگر فردی مستعد ابتلا به میگرن باشد، احتمالاً در پاسخ به برخی عوامل محرک آن را تجربه خواهد کرد. از جمله:

  • تغییرات هورمونی در زنان: به نظر می رسد نوسانات هورمون استروژن، مانند قبل از قاعدگی یا در حین این دوران، بارداری و یائسگی، باعث ایجاد سردرد در بسیاری از زنان می شود.
  • داروهای هورمونی: مانند داروهای ضد بارداری خوراکی و درمان جایگزینی هورمونی نیز می توانند میگرن را بدتر کنند. البته گزارش شده که برخی از خانم ها هنگام مصرف این داروها میگرن را کمتر تجربه می کنند.
  • نوشیدنی ها: شامل الکل، به ویژه شراب، و دریافت کافئین بیش از حد، مانند قهوه.
  • کمبود خواب 
  • تحت فشار قرار گرفتن: استرس در محل کار یا خانه می تواند باعث بروز میگرن شود.
  • محرک های حسی: نورهای شدید و تابش آفتاب می تواند باعث ایجاد میگرن شود، همچنین صداهای بلند، بوهای شدید از جمله عطر، رقیق کننده رنگ، دود سیگار و سایر موارد نیز می توانند باعث ایجاد میگرن در برخی از افراد شوند.
  • فعالیت بدنی شدید: از جمله فعالیت جنسی، ممکن است میگرن را تحریک کند.
  • بیماری ها: مانند کم خونی فقر آهن و عفونت ها
  • گرسنگی: به عنوان مثال روزه داری.
  • تغییرات آب و هوا: تغییر هوا یا فشار بارومتری می تواند میگرن را تحریک کند.
  • داروها: داروهای گشاد کننده عروق مانند نیتروگلیسیرین می توانند میگرن را تشدید کنند.
  • خوراکی ها: پنیرهای مانده، غذاهای شور و فرآوری شده ممکن است باعث ایجاد میگرن شوند. 
  • افزودنی های مواد غذایی: شامل شیرین کننده آسپارتام و نگهدارنده مونو سدیم گلوتامات (MSG) است که در بسیاری از غذاها وجود دارند.

تشخیص میگرن 

تشخیص اساساً براساس علائم و نشانه های بالینی است. از آنجا که سردرد و سایر علائم همراه با میگرن می تواند نگران کننده باشد، بنابراین در صورت عدم اطمینان ممکن است برای تأیید وضعیت بیمار و رد سایر دلایل، نیاز به انجام آزمایش های تشخیصی وجود داشته باشد.

  • ام آر آی (MRI)
  • سی تی اسکن (CT)

درمان میگرن

فراموش نکنید که پیشگیری مهمترین عامل در کنترل میگرن است اما درمان نیز به همان اندازه اهمیت دارد. نحوه درمان میگرن به تعداد دفعات و شدت حملات بستگی دارد و با هدف جلوگیری از علائم و جلوگیری از حملات بعدی انجام می شود. افرادی که سالانه چندین بار سردرد دارند اغلب به مسکن های بدون نسخه پاسخ خوبی می‌دهند. با این حال، هنگامی که سردرد به اندازه‌ای شدید است که باعث اختلال در فعالیت‌های معمول می‌شود و مسکن‌ها به درستی پاسخ نمی‌دهند، باید سایر روش‌های درمانی را نیز در نظر گرفت.

درمان میگرن با دارو

برای درمان میگرن دو نوع دارو وجود دارد:

  1. داروهایی که باید بلافاصله پس از شروع سردرد میگرنی یا هاله مصرف شوند
  2. داروهایی که هر روز برای جلوگیری از میگرن مصرف می شوند.
  3. درمان میگرن با بوتاکس

درمان برای برخی از افراد مبتلا به میگرن که سردردهای بسیار مکرری دارند، امری دشوار است. پزشک ممکن است در چنین مواردی بوتاکس را توصیه کند. پزشک هر ۱۲ هفته یکبار چندین تزریق در اطراف سر و گردن انجام می دهد. اثربخشی این روش برای افرادی که بیش از ۱۴ روز در ماه سردردهای میگرنی را تجربه می کنند، تأیید شده است.

درمان های خانگی و سنتی میگرن

  1. قرار گرفتن در یک اتاق ساکت و تاریک، بستن چشم ها و قرار دادن یک پارچه یا کیسه یخ خنک پیچیده شده با حوله یا پارچه را روی پیشانی یا پشت گردن، در هنگام شروع علائم میگرن
  2. کمک گرفتن از تکنیک های آرام سازی مانند بیوفیدبک و سایر روش های مقابله با شرایط استرس زا
  3. تنظیم یک روال منظم و ثابت برای خواب و غذا خوردن
  4. نوشیدن مایعات به مقدار زیاد به ویژه آب
  5. اجتناب از مصرف الکل و استعمال دخانیات
  6. شناسایی عوامل ایجاد کننده میگرن برای اجتناب از قرار گرفتن در شرایط تحریک کننده،
  7. ورزش کردن به طور منظم خصوصا ورزش هوازی مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری در صورت موافقت پزشک.
  8. کمک گرفتن از درمان های جایگزین مانند طب سوزنی.
برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
سوالات متداول
علت سردرد های عصبی چیست؟
یکی از روش های موثر در درمان سردردهای عصبی شناخت علل و تلاش برای رفع عوامل آزاردهنده است. معمولا اضطراب و استرس، احساس ترس، نگرانی های فروخورده و ناراحتی هایی که بیان نمی شوند منجر به فشار روانی و بروز علائم جسمانی مثل سردردهای عصبی می شوند. بنابراین سردردهای عصبی نوعی بیماری روان تنی هستند که عاملی روانی موجب ایجاد آن ها شده است. یکی از راه های موثر و مفید برای مقابله با این دردها بالا بردن قوا و توان ذهنی است و رفع کردن مواردی که در بالا ذکر شد،میتوانید از کیلنیک های استرس و عصبانیت جهت درمان خود مشاوره بگیرید.
علت سرگیجه همراه با سردرد و تلوتلو خوردن چیست؟
این علایم علل مختلفی دارد شامل : اختلالات گوش ، اختلالات مخچه ، بیماری های ویروسی ، اختلالات مغز و توده ها و کمبود ویتامین ها و ... است . برای تشخیص توصیه میکنم ابتدا معاینه شوید و سپس در صورت لزوم برای شما اقدامات پاراکلینیک درخواست میشود .
عرق شبانه همراه با سردرد و کمر درد دارم و ترشح و سوزش ادرار دارم دلیلش چیست؟
علایمتون میتونه ناشی از کرونا باشد چون تب و لرز و بدن درد دارید حتما تست کرونا انجام بدهید پاسخ از: دکتر علی رحمانی
مطالب مرتبط
انواع سردرد
کدام سردردها خطرناک اند؟
سردرد جنسی چیست؟
علت سردرد و درد پشت چشم
علائم سکته مغزی چیست؟
سینوزیت از علائم تا درمان
آخرین مطالب
حساسیت به سویا
زخم دهانه رحم یا سرویسیت
آیا آی وی اف درد دارد؟
داروی بیزوپرولول
آیا عفونت مخمری دارم یا چیز دیگر؟
هیدروپس جنینی چیست؟