لکه‌های مادرزادی نوزادان

نویسنده مینا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

نوزادان تازه متولد شده و شیرخواران می توانند نشانه ها و لکه های مختلفی بر روی بدن خود داشته باشند. برخلاف نام آن ها که به لکه‌های بدو تولد معروف هستند، این لکه ها همیشه در بدو تولد وجود ندارند و بعضی از آن‌ها مانند همانژیوم، هفته ها بعد از تولد ایجاد می شوند.

بیشتر لکه های بدو تولد دائمی هستند، اما چند نوع از آن‌ها با رشد کودک محو می شوند. لکه‌های بدو تولد، معمولا ضایعاتی معمول و بی خطر هستند. اما بسته به اندازه، شکل، رنگ و محل قرارگیری آن لکه ها، برخی از آن‌ها، ممکن است از لحاظ ظاهری برای والدین نگران کننده و دلهره آور باشند و بنابراین بنا به دلایل زیبایی و یا به دلیل رشد سریع، نیاز به درمان داشته باشند. برخی دیگر از این لکه ها ممکن است نشانه ای از یک بیماری زمینه‌ای باشند. در ادامه مقاله به انواع معمول این لکه ها پرداخته شده است.

 برای مثال لکه های بوسه فرشته، ماه گرفتگی ، لکه های قهوه ای کمرنگ یا قرمز و خال ها از انواع این لک های پوستی در بدو تولد نوزاد و مادرزادی هستند.

لکه های شیر قهوه ای

نواحی مسطحی بر روی پوست نوزاد که رنگ آن‌ها از قهوه‌ای روشن مایل به قهوه ای تیره بوده، دائمی و بسیار رایج هستند به طوری که بسیاری از کودکان اغلب ۱ یا ۲ عدد از این لکه‌ها را بر روی پوست بدن خود دارند. لکه‌های شیر قهوه ای بیشتر به صورت منفرد بوده و می توانند در اندازه‌ها و اشکال مختلف، در هر نقطه از بدن ظاهر شوند که با رشد کودک اندازه آن‌ها افزایش می یابد.

معمولاً برای این لکه‌های پوستی نیازی به هیچ درمانی نیست. البته وجود تعداد بالای این لکه ها (۶ و بیشتر از ۶ لکه) می تواند احتمال یک بیماری ژنتیکی به نام نوروفیبروماتوز نوع ۱ یا سایر شرایط پزشکی را مطرح کند و در چنین شرایطی مراجعه به پزشک توصیه می شود.

لکه پورت واین یا شرابی

لکه شرابی یکی از لکه های دائمی است که از بدو تولد وجود دارد و کمتر از ۱٪ از نوزادان را تحت تأثیر قرار می دهد. این لکه در ابتدای امر، مسطح و به رنگ صورتی یا مایل به قرمز بوده و با افزایش سن و رشد کودک، رنگ آن به مرور تیره تر و متمایل به بنفش می شود. بیشتر اوقات، لکه پورت واین بر روی صورت و گردن ظاهر شده و معمولاً یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار می دهند اما در موارد اندکی ممکن است دو طرفه نیز بوده و مناطق دیگر بدن را هم تحت تأثیر قرار دهد.

با افزایش سن، پوست درگیر ممکن است کمی بزرگتر شده و در بزرگسالی یک سطح نامنظم و سنگریزه‌ای ایجاد کند. یکی از مثال های بارز افراد دارای لکه شرابی میخائیل گورباچف، رئیس جمهور سابق اتحاد جماهیر شوروی است که یکی از این لکه ها را بر پیشانی خود داشته است.

درمان لکه های مادرزادی قرمز: به دلیل اثر آن بر ظاهر خصوصا در دوران بزرگسالی، ممکن است فرد احساس خوبی نداشته و از لحاظ عاطفی و اجتماعی تاثیرات منفی بر اعتماد به نفس او گذاشته شود، بنابراین می‌توان با هدف اصلاح ظاهر، برای درمان این لکه‌ها اقدام کرد. برای مثال:

  • لیزر درمانی یک روش درمانی معمول است که هرچه سن کودک در حین انجام آن کمتر باشد، احتمال اثربخشی لیزر بیشتر است.
  • پیوند پوست نیز یکی از روش‌های درمانی دیگر است.

این نکته نیز حائز توجه است که اگرچه این لکه‌ها در اغلب موارد طبیعی هستند اما در موارد نادری لکه های بندر شرابی می توانند نشانه‌ای از سندرم کلیپل-ترنانی و سندرم استورج-وبر باشد. بنابراین در صورت وجود این لکه‌ها ارزیابی پزشکی توصیه می شود.

لکه های سالمون یا بوسه فرشته

یکی از لکه‌های بدو تولد بسیار رایج که ممکن است از هر ۳ نوزاد، در ۱ نوزاد دیده شود، لکه های سالمون یا نیش لک لک هستند که به نام بوسه فرشته نیز شناخته می شوند. این لکه‌های مسطح، کوچک و بدون مرز مشخص، در واقع توسط مجموعه ای از رگ های خونی مویرگی نزدیک به پوست ایجاد می شوند و به رنگ قرمز یا صورتی هستند. لکه‌های بوسه فرشته که اغلب در بالای خط رویش مو در پشت گردن، روی پلک‌ها یا بین چشم‌ها دیده می شوند، در هنگام گریه کردن کودک و یا تغییر دمای بدن واضح تر و پررنگ شده و تشخیصشان ساده تر می شود.

لکه‌های بوسه فرشته ممکن است با بزرگ شدن و رسیدن کودک به سن ۲ سالگی محو شوند، اگرچه لکه هایی که بر روی گردن یا پشت سر وجود دارند، دیرتر محو شده و حتی در مواردی ممکن است دائمی باشند. این لکه‌ها به هیچ نوع درمانی احتیاج ندارند. 

همانژیوم

همانژیوم ها در واقع ناشی از رشد یک دسته از رگ‌های خونی ظریف (مویرگ ها) هستند که می توانند به انواع مختلف دیده شوند. این ضایعات متداول که تقریباً ۴ تا ۵ درصد نوزادان را تحت تأثیر قرار می دهند، خوش خیم و غیر سرطانی بوده و اگرچه ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشند اما بیشتر اوقات در طی یک یا سه هفته پس از تولد روی سطح پوست یا دقیقاً زیر پوست ظاهر شده و در نهایت تا ۶ ماهگی حتما خود را نشان می دهند. این لکه‌ها در طی چند ماه اول پس از تولد، معمولاً در ناحیه پوست سر، گردن، قفسه سینه، پشت، صورت، بازو یا پا رشد کرده و با گذشت زمان تمایل به عقب نشینی دارند. به طوری که ممکن است برای ۶ تا ۱۲ ماه اول عمر بزرگتر و پررنگ تر شده و سپس به مرور کوچک، مسطح و رنگ پریده شده و در نهایت تا حوالی سن ۵ تا ۱۰ سالگی ناپدید شوند.

متخصصان نمی دانند که چرا برخی از نوزادان به همانژیومای نوزادی مبتلا می شوند اما مشخص شده که این لکه‌های عروقی در دختران، نوزادان نارس (متولد شده قبل از ۳۷ هفته)، نوزادان کم وزن و زایمان های متعدد مانند دوقلوها بیشتر دیده می شوند. به علاوه سن بالای مادر، جفت سرراهی، استفاده از داروهای کمک باروری و سابقه خانوادگی نیز احتمال بروز این لکه‌های پوستی را افزایش می دهند. همانژیوم‌های نوزادی سه نوع اصلی دارند:

  1. همانژیوم سطحی: یک توده قرمز یا بنفش ارغوانی برجسته، نرم و با حاشیه مشخص روی پوست که آن را همانژیوم توت فرنگی یا گیلاسی نیز می نامند. 
  2. همانژیوم عمیق یا غاری شکل: به صورت کبودی یا مایل به آبی هستند و معمولاً فقط در صورت آشکار شدن تورم تشخیص داده می شوند.
  3. همانژیوم ترکیبی یا مختلط: در زیر پوست ظاهر شده که در این صورت به رنگ‌های صورتی، آبی یا قرمز دیده می شوند. 

معمولاً در بیشتر همانژیوم ها درمان لازم نیست زیرا بندرت سرطانی شده و با افزایش سن محو می شوند. اما در مواردی که همانژیوم ها سریعاً در حال رشد هستند، خونریزی می کنند، زخم شده و به همین دلیل درگیر عفونت می شوند، و یا بر ظاهر یا عملکرد برخی از اندام های بدن کودک تاثیر می گذارند (به عنوان مثال بینایی، تنفس یا غذا خوردن را دچار اختلال می کنند).

پزشک ممکن است:

  • دارو درمانی
  • درمان با لیزر
  • انجماد (سرما درمانی) با نیتروژن مایع
  • و یا نهایتا برداشتن همانژیوم با جراحی

را پیشنهاد دهد. درمان های دارویی که ممکن است برای همانژیوم در نظر گرفته شود، شامل بتا بلاکرهای خوراکی یا موضعی یا کورتیکواستروئیدها است. اگر نوزادی بیش از یک مورد همانژیوم داشته باشد، ممکن است لازم باشد پزشک او را از نظر وجود همانژیوم داخلی معاینه کند. 

لکه های خاکستری آبی (ماه گرفتگی)

لکه های بزرگ و به رنگ خاکستری و آبی تیره بوده که مانند کبودی در ران کودک به نظر می رسند و با وجود ظاهر نگران کننده، بی خطر هستند. این لکه‌ها یا که ماه گرفتگی هم می گویند اغلب در قسمت پایین کمر، باسن، بازوها یا پاها دیده می شوند و از بدو تولد آنجا حضور دارند. بیشتر در نوزادانی با پوست تیره و همچنین در نژاد آسیایی دیده شده و معمولاً در ۴ سالگی از بین می روند. این لکه‌ها که به عنوان ملانوسیتوز پوستی یا لکه مغولی نیز شناخته می شوند، نیازی به درمان ندارند.

خال مادرزادی (نئوس)

خال مادرزادی که از بدو تولد وجود دارد، بدون درد، بزرگ و تیره رنگ (قهوه ای یا سیاه) است، در اثر رشد بیش از حد سلول‌های رنگدانه ای در پوست ایجاد شده و به طور معمول در پوست سر یا تنه بدن ظاهر می‌شود. اندازه آن می تواند از چند میلی متر تا چند سانتی متر قطر داشته باشد و مناطق وسیعی از پوست را پوشش دهد. كودكان مبتلا به نئوس مادرزادی، خصوصاً كودكانی كه دارای نوع بزرگ آن هستند، در بزرگسالی در معرض خطر افزایش ابتلا به سرطان پوست قرار دارند. این خال ها نیز نیازی به درمان ندارند، مگر اینکه پزشک بسته به اندازه، محل و خطر ابتلا به سرطان پوست درمان را پیشنهاد دهد.

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
مطالب مرتبط
چرا خال می زنیم؟
علت قرمزی چشم کودکان
چرا نوزاد یا کودک چشمش را می مالد؟
پرکاری تیروئید در کودکان و نوجوانان
علت ترشحات واژن در دختر بچه ها و نوزادان
علت کبودی نوزاد تازه متولد شده
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان