آمبولی مایع آمنیوتیک چیست؟

نویسنده سارا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

آمبولی مایع آمنیوتیک، که به نام سندرم آنافیلاکتوئید بارداری نیز شناخته می شود، عارضه ای حین بارداری می باشد که باعث بروز بیماری های خطرناک و تهدید کننده زندگی مانند نارسایی قلب می گردد. این حالت می تواند بر مادر، جنین یا هر دو آن ها تأثیر بگذارد. این اتفاق زمانی می افتد که مایع آمنیوتیک (مایعات اطراف جنین داخل شکم مادر) یا سلول های جنینی، موها یا بقایای دیگر به خون مادر راه پیدا کند.

AFE معمولا نادر رخ می دهد.  اگرچه گزارشات در این مورد متفاوت است، بنیاد AFE بیان می کند که این وضعیت از هر ۴۰،۰۰۰ زایمان در آمریکای شمالی فقط ۱ مورد (و از هر ۵۳،۸۰۰ زایمان در اروپا ۱ مورد) را درگیر خود می کند. با این حال، AFE عامل اصلی مرگ در هنگام زایمان یا اندکی پس از تولد است زیرا آمبولی مایع آمنیوتیک غالبا حین زایمان یا بلافاصله پس از زایمان اتفاق می افتد.

علت آمبولی چیست؟

AFE می تواند در هنگام زایمان یا اندکی پس از زایمان در هر دو نوع زایمان (طبیعی و سزارین) اتفاق بیفتد. در موارد نادر، آمبولی همچنین می تواند در هنگام سقط جنین یا هنگام برداشتن نمونه کمی از مایع آمنیوتیک برای بررسی ژنتیکی جنین (روش آمنیوسنتز) اتفاق بیفتد. آمبولی مایع آمنیوتیک زمانی اتفاق می افتد که مایع آمنیوتیک یا مواد جنینی وارد جریان خون مادر شود. علت احتمالی برای آن وجود دارد:

  1. تخریب و آسیب دیدگی جفت بدنبال ضربه به شکممی باشد. نمی توان جلوی این اتفاق را گرفت و دلیل اصلی و دقیق بروز این واکنش هنوز ناشناخته است. وقتی این اتفاق می افتد، سیستم ایمنی بدن با آزادسازی ترکیباتی که باعث واکنش التهابی می شوند، واکنش نشان می دهد لخته‌های غیرطبیعی در عروق خونی و ریه‌ها تشکیل می‌شود. این واکنش ها می تواند منجر به یک اختلال جدی در جریان لخته شدن خون شود که به عنوان "انعقاد داخل عروقی" شناخته می شود.
  1. سن بالای مادر: اگر مادر در زمان تولد نوزاد ۳۵ سال یا بیشتر داشته باشد، ممکن است در معرض خطر افزایش آمبولی مایع آمنیوتیک باشد.
  2. مشکلات جفتی: ناهنجاری های موجود در جفت (ساختاری که در رحم زن در دوران بارداری ایجاد می شود) ممکن است خطر آمبولی مایع آمنیوتیک را افزایش دهد. ناهنجاری ها ممکن است شامل جفتی باشد که به طور جزئی یا کاملاً دهانه رحم را پوشش می دهد (جفت سرراهی)، یا کنده شدن جفت از دیواره داخلی رحم قبل از زایمان (جدا شدن جفت). این شرایط می تواند موانع جسمی بین مادر و جنین را مختل کند.
  3. پره اکلامپسی: داشتن فشار خون بالا و دفع پروتئین اضافی در ادرار پس از هفته ۲۰ بارداری (پره اکلامپسی) می تواند خطر این عارضه در مادر را افزایش دهد.

علائم آمبولی کیسه آب چیست؟

  • اولین مرحله آمبولی مایع آمونیتیک معمولاً باعث ایست قلبی و نارسایی تنفسی می شود. ایست قلبی هنگامی اتفاق می افتد که قلب فرد کار نمی کند، و او از هوش می رود و تنفسش  متوقف می شود.
  • نارسایی سریع تنفسی زمانی اتفاق می افتد که ریه ها نتوانند اکسیژن کافی به خون برسانند یا دی اکسید کربن کافی را از آن خارج کنند. این حالت تنفس را بسیار دشوار می کند.

سایر علائم احتمالی عبارتند از:

  • دیسترس جنین (علائم عدم سلامت جنین، از جمله تغییر در ضربان قلب جنین یا کاهش حرکت در رحم)
  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • تشنج
  • اضطراب شدید، تحریک پذیری
  • تغییر رنگ پوست
  • وجود مایعات اضافی در ریه ها (ادم ریوی)
  • افت ناگهانی فشار خون
  • از دست دادن هوشیاری
  • لرز
  • افزایش ضربان قلب یا بروز اختلالاتی در ریتم ضربان قلب

زنانی که از این حوادث جان سالم به در می برند ممکن است وارد مرحله دوم به نام مرحله خونریزی شوند. این اتفاق زمانی رخ می دهد که خونریزی بیش از حد در محل اتصال جفت وجود به وجود آید و یا در حین زایمان سزارین خونریزی شدیدی در اثر برش بافت شکم به وجود بیاید.

آمبولی مایع آمنیوتیک چقدر جدی است؟

AFE می تواند کشنده باشد، خصوصاً در مرحله اول. بیشتر مرگ های AFE به دلیل موارد زیر اتفاق می افتد:

  • ایست ناگهانی قلب
  • از دست دادن بیش از حد خون
  • دیسترس حاد تنفسی
  • نارسایی چند عضو

طبق گزارشات نهایی بنیاد AFE ، تقریباً در ۵۰ درصد موارد، زنان در عرض ۱ ساعت پس از شروع علائم می میرند.

عوارض آمبولی

آمبولی مایع آمنیوتیک می تواند عوارض جدی برای مادر و جنین ایجاد کند، از جمله:

  1. آسیب مغزی: کمبود اکسیژن در خون می تواند باعث آسیب دائمی و شدید عصبی یا مرگ مغزی شود.
  2. بستری شدن طولانی مدت در بیمارستان: زنانی که از آمبولی مایع آمنیوتیک جان سالم به در می برند اغلب نیاز به درمان در بخش مراقبت های ویژه دارند و (بسته به میزان عوارض بروز یافته در آن ها)  ممکن است هفته ها یا ماه ها را در بیمارستان بگذرانند.
  3. مرگ مادر: تعداد زنانی که بر اثر آمبولی مایع آمنیوتیک می میرند (میزان مرگ و میر) بسیار زیاد است. این تعداد متفاوت است، اما ممکن است تا ۲۰ درصد مرگ مادران در کشورهای پیشرفته به دلیل آمبولی مایع آمنیوتیک باشد.
  4. مرگ نوزاد: نوزاد یا جنین نیز در معرض آسیب مغزی یا مرگ است. ارزیابی و زایمان سریع، بقای او را بهبود می بخشد.

تشخیص آمبولی مایع امنیوتیک

تشخیص آمبولی مایع آمنیوتیک معمولاً پس از رد سایر بیماری ها با علائم مشابه انجام می شود. پزشک متخصص زنان یا ماما ممکن است در طول ارزیابی خود آزمایشات زیر را تجویز کند:

  • آزمایش خون: از جمله آزمایشاتی که لخته شدن، سطح آنزیم های قلب، میزان الکترولیت ها و گروه خونی و همچنین شمارش کامل خون (CBC) را ارزیابی می کند.
  • الکتروکاردیوگرام (ECG یا EKG): برای ارزیابی ریتم قلب مادر
  • پالس اکسیمتری: برای بررسی میزان اکسیژن در خون
  • تصویربرداری با اشعه ایکس از قفسه سینه: برای بررسی احتمالی مایعات در اطراف قلب مادر
  • اکوکاردیوگرافی: برای ارزیابی عملکرد قلب مادر

درمان آمبولی مایع آمنیوتیک

آمبولی مایع آمنیوتیک نیاز به درمان سریع برای جبران کمبود اکسیژن خون و کاهش فشار خون دارد.

درمان مادر

درمان او شامل مدیریت علائم و جلوگیری از تبدیل AFE به کما یا مرگ است.

  • اکسیژن درمانی: استفاده از دستگاه اکسیژن می تواند به مادر کمک کند تا نفس بکشد. باید از کافی بودن میزان اکسیژن دریافتی مادر بسیار ضروری است زیرا جنین نیز از طریق خون مادر، اکسیژن دریافت می کند.
  • قرار دادن کاتتر: از یک لوله توخالی نازک که در یکی از رگ های مادر (کاتتر شریانی) جای گذاشته می شود. ممکن است جهت کنترل فشار خون او استفاده شود. همچنین ممکن است یک لوله دیگر نیز در ریه و قفسه سینه (کاتتر وریدی مرکزی) قرار داده شود، که می تواند برای تزریق مایعات، داروها و همچنین خونگیری مورد استفاده قرار بگیرد.
  • در بسیاری از موارد، برای جبران خون از دست رفته در مرحله خونریزی، به چندین نوبت تزریق خون، پلاکت و پلاسما نیاز است.
  • دارو درمانی: پزشک ممکن است داروهایی برای بهبود و پشتیبانی از عملکرد قلب به مادر بدهد. از داروهای دیگری نیز ممکن است برای کاهش فشار ناشی از ورود مایعات به قلب و ریه ها استفاده شود.
  • اگر قبل از زایمان جنین آمبولی مایع آمنیوتیک رخ داده باشد، پزشک با هدف زایمان ایمن جنین در اسرع وقت درمان را انجام می‌دهد و ممکن است به سزارین نیاز باشد.

درمان نوزاد

پزشک یا ماما به طور مداوم علائم جنین را کنترل کرده و علائم دیسترس او را نیز زیر نظر می گیرد. جنین به احتمال زیاد به محض تثبیت وضعیت شما زایمان می شود. این کار شانس زنده ماندن آن ها را افزایش می دهد. در بیشتر موارد، نوزادان برای ویزیت دقیق به بخش مراقبت های ویژه منتقل می شوند.

آیا می توان از آمبولی آمینوتیک جلوگیری کرد؟

نمی توان از بروز AFE جلوگیری کرد و پیش بینی یا عدم وقوع آن برای پزشکان مستقر در مراکز درمانی چالش برانگیز است. اگر سابقه AFE داشته اید و قصد دارید کودک دیگری به دنیا بیاورید، توصیه می شود ابتدا با یک متخصص زنان و زایمان که در بارداری های پر خطر زبده اند صحبت کنید. آنها پیش از این در مورد خطرات بارداری صحبت کرده و در صورت باردار شدن مجدد، شما را از نزدیک تحت نظر می گیرند.

چشم انداز آن

مادر

طبق گزارشات بنیاد AFE ، میزان برآورد شده برای زنان مبتلا به AFE متفاوت است. گزارش های قدیمی تر تخمین می زنند که حداکثر ۸۰ درصد زنان زنده نمی مانند، اگرچه داده های اخیر تخمین می زنند که این تعداد حدود ۴۰ درصد باشد. زنانی که از AFE جان سالم به در می برند اغلب ممکن است دچار عوارض طولانی مدت شوند که می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • از دست دادن حافظه
  • نارسایی ارگان ها
  • آسیب قلبی که می تواند کوتاه مدت یا دائمی باشد
  • مشکلات سیستم عصبی
  • هیسترکتومی جزئی یا کامل
  • آسیب به غده هیپوفیز

چالش های ذهنی و عاطفی نیز می تواند در آن ها رخ دهد، به خصوص اگر فرزندشان زنده نماند. این موارد ممکن است شامل افسردگی پس از زایمان و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) باشد.

شیرخوار

طبق گزارشات بنیاد AFE ، میزان مرگ و میر نوزادان مبتلا به AFE نیز متفاوت است. طبق مطالعه ای که در سال ۲۰۱۶؛ حدود ۳۰ درصد از نوزادان درگیر با AFE، زنده نمی مانند. بنیاد AFE همچنین گزارش می دهد که میزان مرگ و میر نوزادانی که هنوز در رحم هستند و با این مشکل دست و پنجه نرم می کنند حدود ۶۵ درصد است. برخی از نوزادانی که زنده می مانند می توانند عوارض طولانی مدت یا مادام العمری از AFE را به همراه خود داشته باشند که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • نقص سیستم عصبی که می تواند خفیف یا شدید باشد.
  • عدم اکسیژن رسانی کافی به مغز
  • فلج مغزی، که نوعی اختلال در مغز و سیستم عصبی است.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
مطالب مرتبط
استفراغ بیش از حد در بارداری خطرناک است؟
درمان دیابت بارداری
رنگ کردن مو در دوران بارداری
آنفولانزا در بارداری
اپیلاسیون در بارداری
یبوست در دوران بارداری
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان