علت استفراغ کودکان چیست؟

نویسنده سارا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

استفراغ نوزاد یا کودک که موجب بالا آوردن او می شود، به خودی خود یک بیماری به حساب نمی آید. این حالت علامتی است که شرایط مختلفی از عفونت گرفته تا بیماری‌ها مزمن را شامل می شود. اغلب اوقات، تغییر رنگ استفراغ کودک به علت پیشرفت یک بیماری در اوست.به عنوان مثال، استفراغ زرد رنگ یا سبز رنگ کودک می تواند در نتیجه آنفولانزای معده باشد و به سمت استفراغ نارنجی رنگ برود.

استفراغ در شیرخوار یا کودکی که فقط یک یا دو روز طول بکشد معمولاً جدی تلقی نمی گردد. این حالت ممکن است فقط یک واکنش از سمت بدن فرد برای خلاص شدن از محتویات داخل معده باشد.

دیدن استفراغ کردن کودکان و نوزادان برای هر پدر و مادری می تواند وحشتناک و استرس زا باشد. بنابراین بهتر است اطلاعات والدین در این موضوع افزایش یابد تا بتوانند بر احساسات خود و انجام کارهای ضروری در زمان درست کنترل داشته باشند.

داشتن دوره های کوتاه استفراغ، معمولاً به بیماری های حاد مانند مسمومیت غذایی مرتبط است. اگر شخصی یک الگوی رفت و آمدی استفراغ را طی هفته ها یا ماه ها تجربه کند، ممکن است به یک بیماری مزمن مبتلا باشد.

استفراغ های  کودکان معمولا سفید یا پنیری شکل هستند اما گاهی استفراغ ها زرد، سبز، قهوه ای، سیاه و یا حتی استفراغ خونی می کنند. برای دانستن علت استفراغ و انواع استفراغ با هلیکس همراه شوید.

استفراغ شفاف کودکان

استفراغ پاک یا شفاف معمولاً پس از آن که کودک چندین بار بالا آورده باشد، اتفاق می افتد و در بیشتر مواقع  راهی برای تخلیه معده از مواد غذایی می باشد. استفراغ شفاف ممکن است در نتیجه شرایطی مانند موارد زیر رخ دهد:

  • میگرن
  • آنفولانزای معده
  • مسمومیـت غذایی
  • بیماری صبحگاهی
  • سندروم استفراغ دوره ای

در این موارد، ممکن است صفرا نیز از دهان کودک خارج شود. رنگ صفرا معمولاً زرد یا سبز می باشد. استفراغ پاک ممکن است به دلیل موارد زیر ایجاد شود:

  • انسداد خروجی معده: این حالت وقتی اتفاق می افتد که معده کودک توسط چیزی مانند تومور یا زخم کاملاً مسدود شده باشد. هنگامی که کسی به این نوع انسداد مبتلا شود، هیچ خوراکی اعم از نوشیدنی یا خوردنی از این مسیر نمی تواند عبور کند.
  • آسیب سر: برخی از افراد پس از آسیب دیدگی در ناحیه سر، دچار استفراغ مکرر و شدید می شوند. در موارد شدید، استفراغ پاک ممکن است نشانه آسیب مغزی باشد.

علت استفراغ سفید یا کف دار چیست؟

اگر کودک خوراکی سفیدی مانند بستنی یا شیر خورده باشد، ممکن است استفراغ وی نیز سفید به نظر برسد.

اگر کودکی گاز اضافی در معده خود داشته باشد، در استفراغ او ممکن است کف ایجاد شود. این حالت در شیرخواران ممکن است حین مکیدن شیر از سینه مادر یا شیشه شیر رخ دهد. اگر استفراغ کف آلود بیش از یک یا دو روز طول بکشد؛ کودک حتما باید به پزشک مراجعه کند. شرایطی که باعث ایجاد گاز اضافی در معده می شود عبارت اند از:

  1. ریفلاکس اسید یا بیماری ریفلاکس معده (GERD): ریفلاکس هنگامی اتفاق می افتد که اسیدهای معده از معده به مری برگردند. علائم دیگر این حالت شامل: احساس سوزش در گلو، درد قفسه سینه و مشکل در بلع مواد غذایی است. در صورت دیدن این شرایط در کودک حتما او را نزد متخصص اطفال ببرید.
  2. ورم معده: ورم معده به التهاب در مخاط معده انسان اشاره دارد. کودکان در صورت داشتن حساسیت غذایی، نارسایی کلیه، عفونت های میکروبی و مصرف برخی داروها ممکن است  به ورم معده مبتلا شوند. علائم دیگر ورم معده عبارت اند از سو هاضمه، احساس ناراحتی در قسمت فوقانی شکم بعد از خوردن غذا و احساس حالت تهوع.

استفراغ سبز یا زرد رنگ در کودکان

استفراغ سبز یا زرد ممکن است نشان دهد که کودک مایعی به نام صفرا را بالا می آورد که به آن استفراغ صفراوی می گویند. صفرا توسط کبد در بدن تولید شده و در کیسه صفرا ذخیره می شود. بالا آوردن صفرا همیشه نگران کننده نیست. اگر کودک بیماری خفیفی داشته باشد که باعث استفراغ گردد (در حالی که معده خالی است)، ممکن است صفرا بالا بیاورد. این بیماری ها شامل آنفلوانزای معده و تهوع صبحگاهی است.

استفراغ نارنجی رنگ در کودکان

ممکن است کودک مریض در چند ساعت اول بیماری که باعث استفراغ می شود، محتویات نارنجی مشاهده کنید. معمولا رنگ نارنجی به معنای غذای نیمه هضم شده است. معمولاً اگر استفراغ نارنجی بیش از یک یا دو روز ادامه پیدا نکند، نگران کننده نیست. استفراغ نارنجی غالبا به دلیل موارد زیر ایجاد می شود:

  • مسمومیت غذایی بعد از خوردن غذاهای آلوده: علائم دیگر شامل اسهال، گرفتگی شکم و تب است.
  • گاستروآنتریت یا آنفولانزای معده: این ویروس ممکن است در اثر تماس با شخصی که آلوده است یا از آب و غذا آلوده باشد. علائم دیگر آن شامل تب درجه پایین، دردهای عضلانی و شکم درد است.
  • آنفلوانزا: این بیماری ممکن است به طور ناگهانی شروع شود. علائم آن مشابه سرماخوردگی همراه با آبریزش بینی و گلو درد است. با پیشرفت بیماری، ممکن است تب مداوم، بهانه گیری، گریه کردن، خستگی، لرز و سردرد نیز در کودک بروز یابد.
  • میگرن: میگرن در کودکان نیز ممکن است به وجود بیاید، بنابراین کودک مبتلا به میگرن پس از شروع سر دردهای شدید، ممکن است حالت تهوع و در نهایت استفراغ به او دست دهد که رنگ آن معمولا نارنجی است.
  • آپاندیسیت
  • دریا زدگی
  • شیمی درمانی
  • عفونت گوش داخلی
  • مصرف داروهای خاص

علت استفراغ صورتی یا قرمز (خونی) چیست؟

استفراغ همراه با مقادیر زیادی خون را هماتمز نیز می نامند. اگرچه اغلب رنگ آن صورتی یا قرمز روشن است، اما ممکن است گاهی سیاه یا قهوه ای تیره نیز به نظر برسد. اگر استفراغ صورتی، قرمز یا خونی در کودکتان دیدید به سرعت باید به پزشک مراجعه داشته باشید.

در کودکان، استفراغ خونی ممکن است نشانه ای از موارد زیر باشد:

  1. عدم تحمل غذاهای مشتق شده از شیر
  2. برخی اختلالات انعقادی خون
  3. نقائص هنگام تولد

علت استفراغ قهوه ای رنگ

در حالت کلی این نوع استفراغ معمولا خطرناک می باشد. چند دلیل احتمالی برای استفراغ قهوه ای وجود دارد:

  1. در بسیاری از موارد، این رنگ در واقع سایه ای از خون است. اگر شبیه قهوه باشد، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. این ممکن است نتیجه زخم معده، آمیلوئیدوز یا سایر بیماری های شدید زمینه ای باشد.
  2. یبوست شدید همچنین می تواند باعث استفراغ قهوه ای شود. این شرایط هضم را سخت می کند. علائم دیگر ممکن است نفخ شکم و درد شدید باشد.
  3. در نوزادان، دیدن استفراغ قهوه ای می تواند ناشی از بلعیدن ترشحات حین زایمان باشد.

علت استفراغ سیاه رنگ چیست؟

رنگ سیاه همچنین ممکن است سایه ای از استفراغ خونی باشد. حتی ممکن است رنگی مانند قهوه تیره داشته باشد. استفراغ سیاه نیز از جمله مواردی است که به ویزیت سریع پزشک احتیاج دارد.

اگر خون توسط اسید معده اکسیده شده باشد، ممکن است استفراغ کودک سیاه به نظر برسد. آهن موجود در خون او با گذشت زمان قهوه ای و سیاه می گردد. از آنجا که خون دیگر قرمز روشن نیست، می تواند به این معنی باشد که خونریزی یا متوقف شده است یا فقط در قسمت های محدودی اتفاق می افتد. در موارد نادر استفراغ سیاه ممکن است نتیجه یک عفونت قارچی مانند فائو هیفومیکوز باشد. این عفونت می تواند پس از تماس با کپک سیاه ایجاد شود. اگر کودک پیوند مغز استخوان یا عضوی انجام داده باشد یا از طریق کشاورزی یا بازی کردن در فضای باز در معرض خاک قرار بگیرد، احتمال ابتلای او به این بیماری بیشتر است.

تغییر بافت استفراغ چیست؟

در برخی موارد، استفراغ ممکن است به سادگی براساس محتوای معده یا مدت زمانی که از خوردن چیزهای خاصی می گذرد، تغییر بافت دهد. اگر کودک استفراغ مکرر داشته باشد، ممکن است بافت آن نیز تغییر کند. یعنی ابتدا مواد غذایی را به صورت پرتابی بیرون بریزد و سپس صفرا و اسیدهای معده اش را تخلیه کند. این تغییرات معمولاً جای نگرانی ندارند، اما اگر مورد غیرمعمولی مشاهده کردید یا علائم دیگری را در کودک دیدید، بهتر است این موضوع را به پزشک اطلاع دهید.

درمان استفراغ کودکان در سنین مختلف

به کودکان آب ندهید، مگر اینکه پزشک مقدار آن را به شما بگوید و تعیین کند. آب ساده به خودی خود می تواند تعادل مواد مغذی را در خون کودک شما مختل کند.

استفراغ نوزادان (از بدو تولد تا ۱ سالگی)

اگر نوزاد شما کمتر از ۲ ماه دارد و بعد از تغذیه استفراغ می کند (نه فقط تف کردن، بلکه چیزی را که به نظر می رسد خورده را بالا بیاورد)، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

کودک بالای ۶ ماه 

کودک بالای ۶ ماه ممکن است طعم ساده محلول الکترولیت خوراکی را دوست نداشته باشد. بنابراین می توانید محلول های طعم دار بخرید، یا (فقط برای کودکان بالای ۶ ماه) می توانید به هر یک از مواد نوشیدنی مورد علاقه اش، محلول های الکترولیت خوراکی بدون طعم به مقدار ½ قاشق چای خوری (حدود ۳ میلی لیتر) اضافه کنید.

اگر کودک شما می تواند محلول الکترولیت را بیش از دو ساعت بدون استفراغ در معده اش نگه دارد، مقدار داده شده را به آرامی افزایش دهید. به عنوان مثال، اگر کوچولوی شما به طور معمول حدود ۱۲۰ میلی لیتر نوشیده است، به تدریج و با گذشت روز، مقدار محلول خوراكی الكترولیت را افزایش بدهید.

استفراغ در کودکان بالای ۱ سال و نوجوانان

هر ۱۵ دقیقه به مقدار کم به او مایعات شفاف مانند آب ساده یا تکه های یخ بدهید (از دادن شیر و فرآورده های شیری به کودک خودداری کنید). مقدار آن ها می تواند از ۲ قاشق چای خوری (۱۰ میلی لیتر) تا ۲ قاشق غذاخوری (۳۰ میلی لیتر یا ۱ اونس) باشد، بسته به سن کودک و زمانی که بدون استفراغ گذرانده اس، این مقدار متفاوت خواهد بود

درمان استفراغ کودک شیرخوار

برای نوزادانی که شیر مادر می خورند

اگر نوزاد شما منحصراً از شیر مادر تغذیه می کند و بیش از ۱ بار استفراغ می کند (نه فقط تف کردن، بلکه چیزی را که به نظر می رسد خورده را بالا بیاورد) هر ۲ ساعت برای مدت زمان کوتاه (هر بار حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه) به او شیر دهید. مدت زمان تغذیه کودک را افزایش دهید زیرا قادر به تحمل آن می شود.

برای نوزادانی که شیر خشک می خورند (یا خورده اند)

مقادیر کم اما مکرر (حدود ۲ قاشق چای خوری یا۱۰ میلی لیتر) از یک محلول الکترولیت خوراکی بدون طعم را هر ۱۵-۲۰ دقیقه با قاشق یا سرنگ خوراکی به او بدهید. در مورد بهترین نوع محلول الکترولیتی که می توانید به او بدهید با پزشک مشورت کنید.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
مطالب مرتبط
آیا کودک شیر کافی خورده است؟
چرا کودکم رفلاکس دارد و استفراغ می کند؟
علت استفراغ زرد کودک یا نوزاد چیست؟
علت قرمزی چشم کودکان
چرا نوزاد یا کودک چشمش را می مالد؟
پرکاری تیروئید در کودکان و نوجوانان
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان