میگرن شکمی چیست؟

نویسنده مینا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

میگرن شکمی، یکی از انواع میگرن است که معمولاً در دوران کودکی اتفاق می افتد. دل درد یا شکم درد (دل درد اطراف ناف) مکرر در کودکان، ممکن است به علت نوعی درد شدید شکم به نام میگرن شکمی باشد. درمان میگرن شکمی کودکان با اصلاح تغذیه و داروهایی انجام می شود که در این متن اشاره می کنیم. این وضعیت، که یکی از انواع میگرن است، غیرمعمول بوده و در حدود ۱ تا ۴ درصد از کل کودکان در سرتاسر جهان تحت تاثیر قرار می دهد. به علاوه براساس تحقیقات انجام شده، احتمالا حدود ۴ تا ۱۵ درصد از کودکانی که به علت نامعلوم مبتلا به دردهای دوره ای مزمن شکمی هستند، از مشکل میگرن شکمی رنج می برند. این حملات میگرنی معمولاً در حوالی ۳ تا ۱۰ سالگی شروع شده و اوج بروز آن در ۷ سالگی است. در حالی که این اختلال به طور کلاسیک فقط در کودکان تشخیص داده می شود، اما گاهی اوقات در بزرگسالانی که به دلیل درد غیر قابل درمان شکم به پزشکان خود مراجعه می کنند، نیز دیده می شود.

علائم میگرن شکمی

همانطور که از نام این بیماری مشخص است، بیمار از دردی شکایت دارد که در ناحیه شکم احساس می شود. با توجه به معیارهای طبقه بندی بین المللی اختلالات سردرد (ICHD)، درد ناشی از میگرن شکمی می تواند در هر نقطه از خط میانی شکم احساس شود اما کودکان معمولا برای نشان دادن محل درد به سمت ناف خود و یا اطراف آن قسمت اشاره می کنند. این درد ناخوشایند بوده، شدت آن متوسط تا شدید است و فعالیت های روزمره کودکان را مختل می کند، بنابراین چیزی نیست که بچه ها معمولاً نسبت به آن بی توجه بوده و آن را از ذهن خود خارج کنند.

معیارهای تشخیصی خاصی وجود دارند که پزشکان می توانند از آن ها برای به قطعیت رسیدن تشخیص استفاده کنند: IHCD و Rome IV. بر طبق این معیارها، برای تشخیص میگرن شکمی، می بایست حداقل دو مورد از علائم زیر همراه با درد شکمی، وجود داشته باشند: 

  1. از دست دادن اشتها 
  2. حالت تهوع 
  3. استفراغ 
  4. رنگ پریدگی پوست، که می تواند باعث ایجاد تیرگی زیر چشم شود.
  5. حساسیت به نور 
  6. سردرد (Rome IV)

بر طبق معیار ICHD، به طور کلی وقوع سردرد در هنگام حمله میگرن شکمی یک علامت قابل توجه نیست، و اگر در مورد آن از کودک سوال نشود، حتی ممکن است که کاملا نادیده گرفته شود. ICHD توصیه می کند که اگر کودکان همراه با درد شکم، سر درد را نیز تجربه می کنند، پزشکان باید به جای میگرن شکمی، به میگرن بدون هاله (اورا) شک نمایند، به همین دلیل سردرد جزو معیارهای تشخیصی ICHD برای میگرن شکمی نیست. 

در صورت عدم درمان یا درمان ناموفق میگرن شکمی، دردها و مشکلات ناشی از آن می توانند از ۱ تا ۷۲ ساعت طول بکشند. البته که در بین فواصل حملات، کودکان سالم بوده و هیچ علائمی ندارند.

علت میگرن شکمی چیست؟

پزشکان دقیقاً نمی دانند چه چیزی باعث میگرن شکمی می شود. اما احتمالا برخی از فاکتورهای خطر مشابه سردرد میگرنی در وقوع آن اثرگذار هستند. میگرن شکمی بیشتر در کودکانی دیده می شود که یکی از بستگان درجه یک آن ها به سردردهای میگرنی دچار هستند. یک مطالعه نشان داد که بیش از ۹۰ درصد کودکان مبتلا به این بیماری، پدر و مادر یا خواهر و برادری دارند که از سردرد میگرنی رنج می برند. به علاوه ۲۴ تا ۴۷ درصد از خود این کودکان هم سردردهای میگرنی را تجربه کرده اند. همچنین گفته شده که دختران بیشتر از پسران به میگرن شکمی مبتلا می شوند. 

به نظر می رسد عوامل خاصی میگرن شکمی را تحریک می کنند. از جمله:

  1. غذاهایی مانند مرکبات، شکلات، پنیر، نوشیدنی های گازدار، رنگ های اضافه شده و یا طعم دهنده ها و غذاهایی که آمین زیادی دارند (به عنوان مثال تیرامین، هیستامین، فنیل اتیل آمین، پلی آمین ها، گزانتین ها) که در کافئین یافت می شوند.
  2. نیترات و سایر مواد شیمیایی موجود در گوشت های فرآوری شده، شکلات و سایر مواد غذایی
  3. کم خوابیدن یا خواب بی کیفیت
  4. - خستگی
  5. دریازدگی
  6. بلعیدن مقدار زیاد هوا
  7. مسافرت
  8. قرار گرفتن در معرض چراغ های روشن یا چشمک زن
  9. غذا نخوردن به مدت خیلی طولانی
  10. تحت فشار و استرس قرار داشتن، هیجان

تشخیص میگرن شکمی کودکان

هیچ آزمایش قطعی و تخصصی برای تایید تشخیص میگرن شکمی وجود ندارد و پزشکان فقط به کمک مجموعه معیارهای تشخیصی که در بالا به آن ها اشاره شد، می توانند وجود این مشکل را شناسایی و تایید کنند. بنابراین در صورت وجود سابقه حداقل پنج حمله درد شکمی در ناحیه اطراف ناف با شدت متوسط تا شدید، که هر کدام ۱ تا ۷۲ ساعت طول می کشند و همراهی این دردها با حداقل دو مورد از علائم ذکر شده در بالا، پزشک به وجود میگرن شکمی شک کرده و تلاش می کند تا با انجام دادن معاینه فیزیکی و پرسش در مورد سابقه پزشکی و خانوادگی کودک و همچنین علائم ذکر شده، به نتایجی در مورد این بیماری برسد.

یک نکته اصلی در تشخیص میگرن شکمی، رد سایر عوامل منجر به درد معده همچون اختلالات گوارشی یا کلیوی، انسداد روده ، عفونت یا دلایل ساختاری، التهابی و یا متابولیکی در کودک است. زیرا میگرن شکمی به راحتی می تواند با سایر دلایل شایع معده در کودکان مانند سندرم روده تحریک پذیر (IBS) و بیماری کرون اشتباه گرفته شود. پروسه ارزیابی و رد سایر مشکلات بسته به آنچه که پزشک به دنبال آن است، شامل انجام بررسی هایی همچون زیر خواهد بود:

  • آزمایش خون
  • تصویربرداری
  • آزمایش ادرار و مدفوع
  • و یا کولونوسکوپی (مشاهده داخل روده بزرگ یا همان کولون، به وسیله دستگاهی به نام کولونوسکوپ که از طریق مقعد به بدن وارد شده و به سمت روده بزرگ هدایت می شود)

درمان میگرن شکمی کودکان

متأسفانه، مطالعات زیادی در مورد میگرن شکمی انجام نشده است، اما با وجود کافی نبودن اطلاعات، باز هم خوشبختانه پزشکان به کمک چند روش می توانند به کاهش دردهای ناشی از میگرن شکمی کمک کرده و یا حتی به طور کامل از آن جلوگیری کنند.

۱. درمان با اصلاح شیوه زندگی

بیماران مبتلا به این مشکل با تغییر در برخی از عادت های زندگی، می توانند علائم میگرن شکمی را مدیریت کنند. از جمله:

  1. عادات خواب سالم
  2. مصرف مایعات به میزان کافی (نوشیدنی های فاقد کافئین)
  3. پرهیز از استرس در صورت امکان
  4. تغییرات در رژیم غذای، مانند اجتناب از مصرف هرگونه ماده غذایی تحریک کننده و تلاش برای در پیش گرفتن رژیم غذایی با فیبر بالا یا رژیم غذایی فاقد لاکتوز (نوعی قند که در منابعی همچون شیر، ماست، نسکافه، سیب زمینی، گوشت های فرآوری شده و ... یافت می شود).

۲. درمان شناختی-رفتاری

با اینکه مطالعات کمی در مورد اثر درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر میگرن شکمی انجام شده، اما از آنجا که اثبات شده این روشی درمانی برای کودکان مبتلا به سردرد میگرنی مفید است، بنابراین ممکن است برای کودکان مبتلا به میگرن شکمی نیز مثمرثمر باشد.

۳. درمان دارویی میگرن شکمی

گزینه های غیر دارویی خط اول برای درمان میگرن شکمی هستند، اما اگر کودک به این روش ها پاسخ نمی دهد یا میگرن شکمی او مکرر یا شدید است، ممکن است پزشک مصرف دارو را توصیه کند. برای یک حمله حاد، مسکن های بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن می توانند مفید باشند. اسپری بینی سوماتریپتان بینی، که البته توسط پزشک باید تجویز شود نیز ممکن است در درمان میگرن حاد شکمی موثر باشد. گاهی نیز ممکن است پزشک به این نتیجه برسد که کودک به داروی پیشگیرانه نیاز دارد تا بدین طریق از شدت و تعداد حملات کاسته شود، موثرترین داروها با هدف جلوگیری از میگرن شکمی برای کودکان عبارتند از:

  • داروی بتا بلاکر پروپرانولول
  • داروی آنتی هیستامینی  پریاکتین (سیپروهپتادین) یا داروی پیزوتیفن
  • داروی مسدود کننده کانال کلسیم فلوناریزین
  • داروی ضد تشنج دپاکوت (والپروات) 
  • توپیرامات برای کودکان بالای ۱۲ سال

البته که هیچ یک از این داروها نباید خودسرانه و بدون تجویز پزشک مصرف شوند. 

پیشگیری از میگرن شکمی کودکان

با شناسایی و دوری کردن از عوامل خطر میگرن شکمی می توان به پیشگیری از آن تا حد زیادی امیدوار بود. بهترین کار این است که برای حداقل یک ماه کودک را پایش کرده و تمام شرایط منتهی به درد شکمی را یادداشت نمود تا در نهایت بتوان به عوامل خطر دست پیدا کرد. 

چشم انداز

بیشتر بچه ها تا زمانی که به اوایل نوجوانی می رسند، از شر میگرن شکمی رهایی پیدا می کنند، اگرچه این در موارد نادر این مشکل ممکن است تا بزرگسالی ادامه داشته باشد. البته که طبق نظر ICHD، با وجود بهبودی میگرن شکمی در بزرگسالی، متاسفانه اکثر این کودکان در عوض، دچار سردردهای میگرنی، با یا بدون هاله می شوند. در حقیقت می توان اینطور نتیجه گرفت که میگرن شکمی پیش درآمد سردردهای میگرنی در آینده است.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
سوالات متداول
چند مدت قبل بارداری ناموفق داشته ام.در حال اقدام به بارداری هستم اما در سمت چپ زیر شکم احساس درد می کنم. علت چیست؟
درد های شکمی علل محتلفی دارد شامل درد ناشی از کیست ، اندومتریوز ، توده ، آپاندیسیت ، بارداری های خارج رحمی ، درد های عصبی عضلانی و فتق ، عفونت لگنی و .... توصیه میکنم ابتدا حتما معاینه شوید در صورتی که نکات مثبتی در معاینه یافت شود سونوگرافی یا سی تی اسکن در صورت لزوم درخواست میشود .
علت درد در سمت راست و چپ شکم چیست؟
اگر اشتهاتون کم نشده و شکمتون نرمال کار میکنه مشکل خطرناکی قاعدتا براتون وجود نداره، ولی خب باید علت این دردها مشخص بشه،حتما توسط یک جراح ویزیت شوید و سونوگرافی نیز انجام دهید،علت های مختلفی مثل التهاب روده میتونه براتون مطرح باشد که در صورت نیاز حتی ممکنه نیاز به کولونوسکوپی نیز داشته باش پاسخ از: دکتر علی رحمانی
برای درمان دل پیچه همراه با اسهال باید چکار کرد؟
درمان اسهال متفاوت هست،اگر تب دارید باید انتی بیوتیک بگیرید ولی اگر تب ندارید میتونید از داروهایی که باعث قطع اسهال میشود استفاده کنید مثل قرص لوپرامید هر ۱۲ ساعت.ولی در صورت تب داستان متفاوت خواهد بود و نیاز به بررسی بیشتری دارید. پاسخ از: دکتر علی رحمانی
مطالب مرتبط
بیماری سلیاک چیست؟
علائم ورم معده یا گاستریت
انواع دل درد علل و درمان هر یک
انسداد روده
مواد غذایی نفخ آور کدامند؟
علائم مسمومیت غذایی چیست؟
آخرین مطالب
حساسیت به سویا
زخم دهانه رحم یا سرویسیت
آیا آی وی اف درد دارد؟
داروی بیزوپرولول
آیا عفونت مخمری دارم یا چیز دیگر؟
هیدروپس جنینی چیست؟