تفاوت تنبلی تخمدان و کیست تخمدان چیست؟

نویسنده سارا فرخی

یک سردرگمی رایج در بین زنان،  درک تفاوت بین کیست های موجود در تخمدان ها (تخمدان هایی که دارای تراکم زیاد فولیکول های تا حدی بالغ هستند) و تشخیص آن از سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) است. کیست تخمدان و PCOS هر دو بیماری هایی هستند که بسیاری از علائمشان با یکدیگر مشابه است. به این معنی که زنان اغلب این دو را اشتباه می گیرند یا به اشتباه معتقدند که در صورت عدم وجود کیست (هایی) در تخمدان هایشان، دچار سندرم تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان (PCOS) هستند. بنابراین یک سوال همیشه ذهن آن ها را درگیر می کند. آیا کیست تخمدان همان تنبلی تخمدان است؟

پاسخ کوتاه این است: نه! کیست تخمدان و سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) قطعاً یک چیز نیستند.

مهمترین تفاوت بین این دو بیماری این است که PCOS منجر به عدم تعادل قابل توجهی در هورمون ها می می شود، که به طور کلی این حالت در مورد کیست تخمدان وجود ندارد. همچنین ممکن است خانم ها دچار چندین کیست تخمدان شوند بدون اینکه از PCOS رنج ببرند. برای تشخیص این دو از هم با هلیکس همراه باشید.

تفاوت های کیست تخمدان و تنبلی تخمدان (یا همان PCOS)

برای تشخیص تفاوت کیست تخمدان و سندرم پلی کیستیک ابتدا علائم، روش تشخیص و درمان هر یک را بررسی می کنیم:

علائم تنبلی تخمدان یا سندرم پلی کیستیک

PCOS یک بیماری متابولیکی است و به این معنی است که تعداد فولیکول های موجود در تخمدان ها زیاد است. این فولیکول ها مضر نیستند. این بیماری از هر ۱۰ زن ۱ نفر را درگیر می کند. در حقیقت، برای تشخیص PCOS یک خانم (دوشیزه یا غیر دوشیزه) نیاز به حداقل ۲ مورد از موارد زیر دارد: 

  1. تخمدان های پلی کیستیک در سونوگرافی لگنی ظاهر شوند. 
  2. پریودهای نامنظم.
  3. افزایش هورمون مردانه در آزمایش خون یا علائم مرتبط مانند رشد موهای اضافی یا آکنه.

این علائم معمولاً در طی سال های نوجوانی خود را نشان می دهند. بنابراین اگر خانمی دچار پریود نامنظم باشد و هورمون های مردانه اش افزایش یابد، می تواند PCOS داشته باشد بدون اینکه تخمدان هایش کیست داشته باشند. با این حال، قبل از تشخیص PCOS، سایر بیماری ها مانند اختلال عملکرد تیروئید یا هیپوفیز باید کنار گذاشته شوند.

نکته مهم اینکه  با وجود نام این بیماری، زنان مبتلا به (سندرم تخمدان پلی کیستیک) PCOS معمولاً کیست تولید نمی کنند بلکه فولیکول تولید می کنند.

کیست های فولیکولی وقتی تشکیل می شوند که فولیکول حاوی تخمک باز نشده و آزاد نمی شود. مایع درون فولیکول بالغ کیستی روی تخمدان ایجاد می کندبه نام کیست فولیکولار که نوعی کیست عملکردی است. به این معنی که در تخمدان مقصود خاصی دارد.

علت ایجاد تنبلی تخمدان چیست؟

علت دقیق PCOS ناشناخته است، اما اغلب این بیماری یک ویژگی ارثی است و به سطوح غیر طبیعی هورمون های آندروژن و مقادیر بالای هورمون انسولین مرتبط می شود.

درمان تنبلی تخمدان

 اگرچه PCOS هیچ درمان شناخته شده ای ندارد، اما علائم آن قابل درمان هستند. درمان هایی از جمله:

  • دارو درمانی: مصرف داروهای هورمونی برای معالجه علائمی مانند قاعدگی نامنظم، ناباروری و رشد بیش از حد مو معمولاً تجویز می شود. قرص هایی مانند LD، سیپروترون کامپاند، یاز، یاسمین، دوفاستون، مدروکسی پروژسترون و ... از این دست داروها هستند.
  • جراحی: در موارد شدید و پیشرفته این بیماری، ممکن است روش جراحی به نام لاپاراسکوپی (LOD) لازم باشد.
  • ورزش: انجام فعالیت های ورزشی و جلوگیری از افزایش وزن یکی از مهمترین روش های کنترل علائم این بیماری می باشد.
  • رژیم غذایی: داشتن یک رژیم غذایی سالم و مصرف سبزیجات، میوه ها، غذاهای کم چرب و خوردن غذاهای آب پز یا بخار پز نیز از مسائل بسیار تاثیرگذار است. بنابراین خانمی که مبتلا به این مشکل است، از خوردن فست فودها، غذاهای پرچرب، لبنیات، شکلات و مواد غذایی که دارای مواد افزودنی هستند باید پرهیز نماید.
  • داشتن ریتم خواب منظم: طی گزارشات اخیر اثبات شده که داشتن خواب منظم و خوابیدن شبانه در یک ساعت خاص و بیدار شدن در یک ساعت خاص بدون در نظر گرفتن طول مدت خواب، می تواند تا حد زیادی به کنترل علائم تنبلی تخمدان کمک کند.

کیست های تخمدان 

کیست های تخمدان کیسه های پر از مایعی هستند که داخل تخمدان ها یا روی آن ها به وجود می آیند. این کیست ها بسیار رایج هستند و به همین ترتیب، بسیاری از خانم های دوشیزه و یا متاهل در برخی از دوره های زندگی خود به آن ها مبتلا می شوند.

علت ایجاد کیست تخمدان چیست؟

بیشتر کیست های تخمدان به طور طبیعی در نتیجه چرخه قاعدگی طبیعی (کیست های عملکردی) و در سال های باروری به وجود می آیند. معمولاً این کیست ها بی ضرر هستند و بدون نیاز به مراقبت پزشکی پس از چند ماه خود به خود از بین می روند.

علائم کیست تخمدان

علائم کیست تخمدان بسیار شبیه علائمی است که در زنان مبتلا به PCOS مشاهده می شود. مانند قاعدگی های نامنظم یا عدم رخداد پریود در یک یا چند ماه، بروز آکنه و رویش موی زائد.علائم دیگر کیست تخمدان می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • درد شکم، به ویژه در حین مقاربت
  • درد در طول یا اندکی پس از شروع یا پایان پریود
  • پریودهای نامنظم، یا خونریزی یا لکه بینی غیرطبیعی رحم.
  • سیری، سنگینی، فشار، تورم یا نفخ شکم.
  • تغییر در دفعات یا سهولت ادرار کردن
  • مشکل در حرکات روده به دلیل فشار بر لگن
  • خستگی و سردرد
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • افزایش وزن
  • درد لگن
  • افزایش فشار خون
  • کمردرد و فشار شکمی به همراه حالت تهوع

آیا ممکن است این کیست ها در بدن بترکند؟

بله. هنگامی که کیست ها پاره می شوند یا می ترکند (ممکن است در کیست های عملکردی و غیر عملکردی اتفاق بیفتد زیرا هر دو حاوی مایع هستند)، ممکن است درد ناگهانی و شدیدی را در پایین شکم در یک طرف تجربه کنید. معمولاً هیچ عارضه دیگری از آن وجود ندارد، اگرچه اگر کیست بزرگ شود، می تواند باعث خونریزی داخلی و استفراغ شود. در حالت کلی اگر مبتلا به "کیست تخمدان" هستید، مهم است که دقیقاً نوع کیست تخمدان را مشخص کنید و به یاد داشته باشید که داشتن کیست های عملکردی (کیست های فولیکولی و جسم زرد) مربوط به کیست تخمدانی یا تنبلی تخمدان هستند.

یکی  از تفاوت های مهم کیست تخمدان و تنبلی تخمدان این است که زنان مبتلا به کیست تخمدان معمولاً در باردار شدن مشکل زیادی ندارند. در حالی که بارداری برای کسانی که مبتلا به PCOS هستند کمی با سختی همراه است.

درمان کیست تخمدان

کیست تخمدان را می توان طی اسکن اولتراسوند یا همان سونوگرافی تشخیص داد. درمان کیست تخمدان به موارد زیر بستگی دارد:

  • اندازه و شکل ظاهری کیست ها
  • علائمی که فرد مبتلا بروز می دهد
  • آیا خانم در دوران یائسگی می باشد یا خیر

کیست ها اغلب بدون مداخله یا درمان از بین می روند، اما در موارد جدی تر، مانند بزرگ شدن کیست یا سرطانی بودن آن، از روش جراحی برای برداشتن کیست استفاده می شود.

داشتن کیست تخمدانی شایعتر از PCOS است:

  1. کیست تخمدان شیوع بیشتری دارد و در حدود یک سوم زنان در سنین باروری که تخمدان پلی کیستیک دارند و علائم دیگری ندارند، بیشتر دیده می شود.
  2. از طرف دیگر، PCOS  ۱۲ تا ۱۸ درصد از زنان در سن باروری را تحت تأثیر قرار می دهد که ۷۰ درصد این موارد در جامعه تشخیص داده نمی شوند.
  3. زنان مبتلا به PCOS در معرض خطر ابتلا به عوارض کوتاه مدت و بلند مدت هستند، در حالی که زنان مبتلا به کیست تخمدان این موارد را ندارند.
  4. خانم های مبتلا به PCOS باید از خطرات مرتبط با آن آگاه باشند: دیابت، عوارض بارداری (به عنوان مثال دیابت بارداری)، افزایش احتمال بیماری های قلبی عروقی، چاقی و سرطان آندومتر رحم. در حالی که زنان مبتلا به کیست تخمدان مشخصات ریسک مشابهی با آن ها ندارند.
  5. ۵PCOS علائمی دارد که در اوایل زندگی مشهود است در حالی که کیست تخمدان هیچ علامت بارز و شاخصی ندارد و اغلب به طور تصادفی کشف می شود.
  6. اگرچه هر دو مشکل کیست تخمدان و تنبلی تخمدان دارای علت زمینه ای ژنتیکی هستند، اما PCOS اغلب در سال های نوجوانی علائمی (آکنه، رشد موهای زائد و ...) را نشان می دهد و به دلیل بروز اختلال متابولیکی مرتبط ، کیست تخمدان نیز ممکن است در اوایل زندگی به وجود بیاید. اما از آنجا که هیچ علائمی بروز پیدا نمی کند، تا اینکه سن خانم بالاتر برود و به طور اتفاقی هنگامی که به مطب سونوگرافی برای چک آپ کردن مراجعه می کند متوجه حضور کیست در تخمدانش شود.
  7. زنان مبتلا به کیست تخمدان ممکن است تعادل هورمونیشان دچار اختلال نشود و به طور منظم تخمک گذاری را در سیکل های قاعدگی خود ادامه دهند. در حالی که در افراد مبتلا به تنبلی تخمدان، تعادل هورمونی مختل می شود و در تخمک گذاری تداخل ایجاد می کند. در بخش عمده ای از این زنان، این مکانیسم به آزاد شدن انسولین زیاد ختم می شود که تولید آندروژن از تخمدان ها را مختل و تحریک می کند.
  8. در زنان مبتلا به PCOS احتمال سقط جنین بالاتر است نسبت به افرادی که تنها کیست تخمدانی دارند.
  9. کسی که تنبلی تخمدان دارد، ممکن است کیست تخمدان هم داشته باشد. اما افرادی که فقط کسیت تخمدانی دارند الزاما به تنبلی تخمدان مبتلا نیستند.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
سوالات متداول
چند مدت قبل بارداری ناموفق داشته ام.در حال اقدام به بارداری هستم اما در سمت چپ زیر شکم احساس درد می کنم. علت چیست؟
درد های شکمی علل محتلفی دارد شامل درد ناشی از کیست ، اندومتریوز ، توده ، آپاندیسیت ، بارداری های خارج رحمی ، درد های عصبی عضلانی و فتق ، عفونت لگنی و .... توصیه میکنم ابتدا حتما معاینه شوید در صورتی که نکات مثبتی در معاینه یافت شود سونوگرافی یا سی تی اسکن در صورت لزوم درخواست میشود .
بنده تنبلی تخمدان دارم به مدت 2سال است که به بارداری اقدام کرده ام اما با وجود دارو هم باردار نشم. چکار کنم؟
عدم بارداری بدون جلوگیری با بیش از یک سال اقدام منظم نیاز به بررسی و درمان دارد . توصیه میکنم حتما توسط متخصص زنان ویزیت شوید و یک ازمایش کامل خون و هورمون و amh انجام دهید . سپس در دوره های درمان طبق روز تعیین شده توسط پزشک سوندگرافی فولیکول غالب انجام شود تا براساس ان ادامه درمان مشخص شود . درمان نیاز به پیگیری منظم دارد . پاسخ از: دکتر علی رحمانی
مطالب مرتبط
تنبلی تخمدان یا سندرم پلی کیستیک
آزمایش DHEAS چیست؟
علت کاهش خونریزی در دوران قاعدگی
درد تخمدان و درمان آن
کیست درموئید تخمدان
تفاوت کیست خوش خیم و بدخیم تخمدان
آخرین مطالب
علت پوست پوست شدن نوک سینه
بیماری عروق کوچک قلب
حساسیت به سویا
زخم دهانه رحم یا سرویسیت
آیا آی وی اف درد دارد؟
داروی بیزوپرولول