علت زرد شدن چشم چیست؟

نویسنده سارا فرخی
بررسی علمی دکتر فاطمه خلیلی

زردی چشم معمولاً در صورت ابتلای انسان بیماری به زردی یا همان یرقان رخ می دهد. علت اصلی زردی پوست و چشم می تواند به کبد، کم خونی، کیسه صفرا و.. مربوط باشد. یرقان زمانی اتفاق می افتد که اجزای حامل اکسیژن در خون، به نام هموگلوبین، به بیلی روبین تجزیه می شوند ولی بدن بیلی روبین را از خود خارج نمی کند. در واقع قرار است بیلی روبین از کبد به مجاری صفراوی منتقل شود. سپس، بدن آن را از طریق مدفوع خارج کند. اگر هر یک از این مراحل طی این پروسه اتفاق نیفتد یا دچار مشکل شود، بیلی روبین در خون فرد جمع می شود و پوست او را زرد نشان می دهد. این اتفاق می تواند هم در چشم ها و هم در سایر نقاط پوست و ناخن نیز بیفتد. قسمت سفید چشم صُلبیه نامیده می شود. بافت چشم زمانی سالم است که صلبیه سفید به نظر می رسد. زرد شدن صلبیه ممکن است به معنای وجود یک بیماری زمینه ای در بدن فرد باشد. این مشکل به سن ربط ندارد و ممکن است در هر فردی رخ دهد. در این متن به علت زردی چشم و درمان آن می پردازیم. با هلیکس همراه باشید.

۱۰ علت زرد شدن چشم ها

بیماری های محدودی وجود دارند که می توانند منجر به زرد شدن صلبیه چشم ها شوند. اگر یک یا چند عضو از بدن به درستی کار نکند، زردی چشم ممکن است اتفاق بیفتد؛ عضوهایی مانند:

  • کبد
  • كيسه صفرا
  • لوزالمعده

۱. بیماری های کبدی

کبد نقش مهمی در بدن انسان ها ایفا می کند، از جمله وظایف مهم او بعد از سم زدایی، تجزیه سلول های قرمز خون است. بیماری هایی که بر عملکرد کبد تأثیر می گذارند می توانند باعث زردی چشم شوند. اسکار کبدی (سیروز) یکی از مشکلات شایعی است که باعث اختلال در عملکرد کبد می گردد. سیروز کبدی می تواند در اثر هر یک از موارد زیر به وجود بیاید:

  • اختلال عملکردی در اثر مصرف الکل (عدم تحمل الکل توسط بدن)
  • سرطان کبد
  • عفونت کبد
  • بیماری کبد چرب غیر الکلی
  • هپاتیت B و C
  • هپاتیت A  D و E نیز می توانند باعث زردی شوند، اما شیوع آن ها کمتر از هپاتیت B و C می باشد.

۲. بیماری های ژنتیکی

تصور می شود برخی از بیماری های ژنتیکی نیز بتوانند باعث بروز سیروز کبدی شوند. بیماری هایی از جمله:

  • هموکروماتوز: این وضعیت باعث جمع شدن بیش از حد آهن در کبد انسان می شود. هموکروماتوز اولیه ارثی است.
  • بیماری ویلسون: این بیماری نادر ژنتیکی باعث تجمع بیش از حد مس در کبد انسان می شود.
  • پورفیریا: گروهی از اختلالات خونی نادر می باشند که باعث تجمع بیش از حد پورفیرین ها ( ترکیباتی که برای ساختن گلبول های قرمز مهم و ضروری هستند) در بدن می شوند.

اگر احیانا یکی از علائم زیر را داشته باشید ممکن است یکی از بیماری های ذکر شده را به همراه با زرد چشمی تجربه کنید:

  • کاهش اشتها
  • حالت تهوع
  • کاهش ناگهانی وزن
  • خستگی غیر قابل توضیح

۳. زردی چشم به علت داروها

داروهایی که با زردی ارتباط دارند عبارتند از:

  • استامینوفن (به دلیل مصرف زیاد)
  • پنی سیلین (مانند آموکسی سیلین / کلاولانات)
  • قرص های جلوگیری از بارداری
  • کلرپرومازین (برای درمان برخی اختلالات روحی / خلقی استفاده می شود)
  • استروئیدها

۴. بیماری هایی که روی کیسه صفرا تأثیر می گذارند.

کبد صفرا را تولید می کند و سپس در کیسه صفرا جمع می نماید. کیسه صفرا، این مایع را آزاد می کند که به بدن در هضم چربی ها کمک نماید. کیسه صفرا از طریق لوله هایی به نام مجاری صفراوی به کبد متصل می شود. اگر مجاری صفراوی مسدود شود زردی اتفاق می افتد. صفرا به دلایل زیر مسدود می شود:

  • سنگ صفرا
  • کیست های خاص
  • تومورهای موجود در آن
  • التهاب کیسه صفرا (کوله سیستیت)

انسداد کیسه صفرا همچنین می تواند منجر به موارد زیر شود:

  • لرز
  • تب
  • درد شکم
  • کاهش وزن بدون دلیل

۵. شرایطی که بر لوزالمعده تأثیر می گذارند.

پانکراس یا لوزالمعده اندامی است که هورمون و آنزیم تولید می کند. مجاری که از لوزالمعده و مجرای صفراوی کیسه صفرا می آید به هم متصل می شوند و به روده کوچک تخلیه می گردند. اگر مجرای لوزالمعده ملتهب، آلوده یا مسدود شود، ممکن است صفرا به درستی تخلیه نشود. این اتفاق می تواند باعث زردی شود. سرطان لوزالمعده نیز می تواند باعث این وضعیت گردد. تجمع بیلی روبین همچنین می تواند پوست فرد را تیره تر و پوسته پوسته کند و باعث خارش پوست شود. با این حال، زردی ناشی از بیماری هایی که بر لوزالمعده تأثیر می گذارد خیلی رایج نیست.

۶. اختلالات خونی

تجزیه نشدن گلبول های قرمز یا دفع غیر طبیعی و ناقص بیلی روبین نیز می تواند چشم فرد را زرد کند. به همین دلیل، شرایطی که بر روی طول عمر گلبول های قرمز خون یا نحوه تولید آن ها تأثیر می گذارد، می تواند باعث زردی چشم شود. این موارد شامل:

  • کم خونی همولیتیک ایمنی ناشی از مصرف دارو: یک واکنش آلرژیک ناشی از انتقال خون، که یک وضعیت اورژانسی به حساب می آید.
  • کم خونی سلول داسی شکل

۷. عفونت کبد

ویروس های هپاتیت شایعترین علل عفونت کبدی هستند، اما همچنین می تواند از انگلهایی مانند سیل کبد ناشی شود. می توانید آنها را از خوردن ماهی خام یا نیمه پخته یا گیاهان آلوده دریافت کنید. عفونت در ایالات متحده معمول نیست ، اما آسکاریازیس یا کرم های گرد می توانند به مجاری صفراوی وارد شده و شما را مسدود کنند. درباره علائم و درمان عفونت کرم گرد بیشتر بدانید.

۸. واکنش به انتقال خون

اگر به شما خونی داده شود که این نوع غلط باشد - به عنوان مثال ، اگر خون نوع A دارید اما نوع B دریافت می کنید - سیستم ایمنی بدن شما ممکن است خون اشتباه را از بین ببرد، بیلی روبین آزاد کرده و باعث ایجاد زردی شود. این مشکل به دلیل آزمایش خون نادر است، اما به عنوان یک شرایط اضطراری در نظر گرفته می شود. در مورد انتقال خون و آنچه انتظار می رود بیشتر بدانید.

۹. مالاریا

انگلی را که باعث مالاریا می شود از گزش پشه یا از طریق تماس با خون آلوده دریافت می کنید. سلولهای خونی شما ممکن است ترکیده یا آسیب ببینند و توسط کبد یا طحال فیلتر شوند. از دست دادن گلبول های قرمز باعث کم خونی و زردی می شود. در مورد علل، علائم و درمان مالاریا اطلاعات بیشتری کسب کنید.

۱۰. سیروز کبدی

این وضعیت باعث می شود بافت اسکار جای سلول های سالم کبدی را بگیرد. در یک دوره طولانی به آرامی اتفاق می افتد. انواع مختلف بیماری ها و شرایط کبدی باعث سیروز می شود. رایج ترین مواردی که احتمال آن را بیشتر می کند عبارتند از:

روش های درمانی زردی چشم چیست؟

درمان زردی چشم به علت اصلی ایجاد آن بستگی دارد.

۱. زردی پره هپاتیک (علل پیش کبدی)

این نوع زردی زمانی اتفاق می افتد که بدن گلبول های قرمز خون زیادی را تجزیه کرده و کبد نمی تواند خیل عظیم بیلی روبین تولید شده را تحمل کند، بنابراین در عوض تجزیه، در بدن ذخیره و جمع می شود. این اتفاق قبل از آسیب رسیدن به کبد رخ می دهد. علت آن می تواند شرایطی مانند مالاریا و کم خونی سلول داسی شکل باشد. پزشک به احتمال زیاد داروهای خاصی را برای درمان علت اصلی یا کاهش علائم برای فرد تجویز می کند. مثلا اگر این زردی به علت کم خونی سلول داسی شکل ایجاد شده باشد، ممکن است انتقال خون، جبران کمبود آب بدن از طریق تزریق داخل وریدی یا داروهایی مانند هیدروکسی اوره تجویز شود.

۲. زردی داخل کبدی

این نوع زردی در صورتی اتفاق می افتد که کبد سابقه آسیب در گذشته را داشته باشد. این بیماری معمولاً در اثر عفونت هایی مانند هپاتیت ویروسی یا اسکارهای کبدی ایجاد می شود. داروهای ضد ویروسی می توانند به درمان عفونت های ویروسی موجود در کبد کمک کنند، منبع زردی را از بین ببرند و فرد را از سایر عوارض ناشی از عفونت کبدی محافظت کنند.

اسکارهای کبدی ناشی از نوشیدن الکل یا قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا سمومی که بر کبد تأثیر می گذارند، با از بین بردن منبع آن قابل درمان هستند. یعنی فرد باید نوشیدن الکل را به طور کامل متوقف کند، یا اینکه علت آسیب کبدی را کشف کرده و خود را از آن محیط دور نماید.

اگر کبد شخص به شدت آسیب دیده باشد، ممکن است به پیوند کبد نیاز داشته باشد. اگر به اندازه کافی بافت سالم کبدی باقی نمانده باشد، و کبدی برای پیوند یافت نشود  ممکن است او با نارسایی شدید کبدی مواجه شود.

۳. سندرم ژیلبرت: 

زردی در پوست و چشم که به سبب بالا رفتن میزان بیلی روبین غیر کنژوگه در خون پدید می‌آید، خطری جدی ندارد. این زردی به‌ویژه در صورت فعالیت شدید، استرس، روزه‌داری (به سبب کم‌آبی بدن و کاهش کالری دریافتی) و ابتلا به بیماری‌ها دیده می‌شود.

۴. زردی پست هپاتیک(علل بعد از کبد)

این نوع زردی در صورت مسدود شدن مجرای صفراوی اتفاق می افتد. به این معنی که بیلی روبین و دیگر مواد سمی نمی توانند از بدن شخص خارج شوند. جراحی رایج ترین روش درمان زردی با علل بعد از کبد است. این جراحی با بیرون آوردن کیسه صفرا، قسمت هایی از مجرای صفراوی و بخشی از پانکراس انجام می شود.

۵. جراحی کیسه صفرا

اگر مجاری صفراوی مسدود شده باشند، کیسه صفرا ملتهب شده باشد و یا این کیسه پر از سنگ صفرا شده باشد، پزشک احتمالاً پیشنهاد می کند کیسه صفرا را طی جراحی یا لیزر، از بدن شخص خارج کند. این جراحی مشکل ساز نیست و افراد بدون کیسه صفرا نیز می توانند به راحتی به زندگی خود ادامه دهند.

چه زمانی باید برای زردی چشم به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر به همراه زردی چشم، در اسرع وقت باید به پزشک مراجعه کرد، زیرا ممکن است همگی باهم علائمی از یک بیماری جدی باشند:

  • از دست دادن اشتها
  • خون دماغ شدن
  • خارش پوست
  • احساس ضعف یا خستگی
  • لاغر شدن بدون دلیل مشخص
  • تورم پا یا شکم
  • تیره شدن ادرار
  • کم رنگ و روشن شدن مدفوع
  • درد غیرطبیعی در مفصل یا عضله ها
  • تغییر یا تیره شدن رنگ پوست
  • تب
  • احساس بیماری
  • استفراغ کردن

باورهای غلطی در مورد زردی چشم

برخی از باورهای غلط در مورد علت زرد شدن چشم وجود دارد. به عنوان مثال:

  • این تفکر که خوردن برخی غذاها می تواند باعث زردی چشم شود یا کسی که چشم زرد دارد، دارای اختلال در مصرف الکل است، کاملا اشتباه و غیر علمی می باشد.
  • مصرف بیش از حد مواد غذایی حاوی ویتامین A زیاد (بتا کاروتن) می تواند باعث زردی پوست شود!! برخی از غذاها مانند هویج، کدو و خربزه دارای ویتامین آ هستند. آن ها می توانند روی پوست تأثیر بگذارند، اما نباید باعث زردی چشم شوند.
  • همچنین این تصور غلط است که می گویند: زردی چشم به این معنی است که کسی بیش از حد از الکل استفاده می کند (دائم الخمر) یا به نوعی حال وی خوب نیست و مست باشد. زردی ناشی از آسیب کبدی الکلی تنها یکی از چندین علت احتمالی زردی چشم است.

در واقع چشم های زرد فقط می تواند ناشی از تجمع بیلی روبین در جریان خون افراد باشد. یعنی مقدار زیادی از این ماده در خون شخص وجود دارد یا کبد نمی تواند آن را تجزیه و خارج کند. هیچ تحقیقی از این ایده که می گوید: "خوردن بیش از حد هر ماده ای در بدن باعث می شود چشم افراد زرد گردد"، پشتیبانی نمی کند. زردی و سایر علل می تواند نشانه هایی از یک بیماری باشد که بر کبد تأثیر می گذارد. اما گاهی پیش می آید که در بعضی موارد، تجمع موقتی بیلی روبین یا کمبود مواد مغذی موجب زردی صلبیه چشم شود. زیرا کمبود ویتامین هایی مانند B۱۲ به دلیل تغییر در میزان تولید گلبول های قرمز، با زردی چشم ارتباط دارد. هنگامی که عامل اساسی درمان شد، زردی چشم ها نیز اغلب از بین می روند.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
مطالب مرتبط
چای خوردن بعد از غذا
۶ نکته درباره بهبود کم خونی
آزمایش CBC و تفسیر نتایج آن
تالاسمی مینور چیست؟
موادغذایی خونساز کدامند؟
فتوتراپی یا نوردرمانی برای زردی نوزاد
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان