اسپرماتوسل چیست؟

نویسنده سارا فرخی

اسپرماتوسل یک کیست شایع خوش خیم و اغلب بدون درد است که نزدیک به بیضه در اپیدیدیم (لوله کوچک و پیچ خورده ای که در بیضه فوقانی قرار دارد و اسپرم ها را جمع و حمل می کند) ایجاد می شود و همچنین ممکن است با نام کیست اسپرماتیک یا اپیدیدیمی شناخته شود. این کیست معمولاً با مایع شیری یا شفافی که ممکن است حاوی مرده باشد پر می شود. به طور کلی اسپرماتوسل غیرسرطانی و بدون درد است که علت دقیق ایجاد آن مشخص نیست، با این حال ممکن است به دلیل انسداد یکی از لوله های انتقال دهنده اسپرم بروز یابد. اگر اسپرماتوسل به اندازه کافی بزرگ شود ممکن است دردناک شود، درمان پزشکی برای مقابله با درد و کاهش تورم محدود به داروهای خوراکی یا اسکلروتراپی و آسپیراسیون دو روش کمتر تهاجمی هست. و در نهایت جراحی اسپرماتوسلکتومی را پیشنهاد کند. اگر کیست ها بزرگ باشند ممکن است اسپرماتوسل بر باروری تاثیر داشته باشد.

علائم اسپرماتوسل چیست؟

اسپرماتوسل معمولاً هیچ علامت و نشانه مشخصی ایجاد نمی کند و ممکن است از نظر اندازه ثابت بماند. اما اگر به اندازه کافی بزرگ شود، ممکن است موارد زیر احساس شوند:

  • درد یا ناراحتی در بیضه آسیب دیده
  • سنگینی در بیضه ای که حاوی اسپرماتوسل است.
  • سفتی در پشت و بالای بیضه

علت ایجاد اسپرماتوسل چیست؟

به طور کلی علت اصلی ایجاد اسپرماتوسل ناشناخته است. آن ها ممکن است در اثر انسداد یکی از لوله های چندگانه در اپیدیدیم که اسپرم را از بیضه حمل می کنند به وجود بیایند.

آیا اسپرماتوسل ها باعث ناباروری می شوند؟

پزشکان اسپرماتوسل را علت ناباروری نمی دانند، با این حال اگر این کیست ها بزرگ باشند، ممکن است مقدار و کیفیت اسپرم تولید شده را کاهش دهند. اگر آقایان مبتلا، بیش از یک سال است که قصد بارداری دارند و نگران باروری خود هستند، با یک پزشک متخصص اورولوژی یا غدد مشورت نمایند؛ زیرا دلایل مختلفی برای ناباروری در مردان وجود دارد. اولین قدم آنالیز مایع منی (آزمایش اسپرم) برای تعیین سلامت اسپرم ها می باشد.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

از آنجا که اسپرماتوسل معمولاً علامتی ایجاد نمی کند، ممکن است فقط در هنگام خودآزمایی بیضه آن را کشف کنید، یا ممکن است پزشک آن را در طی یک معاینه معمول بدنی پیدا کند. ایده خوبی است که پزشک هرگونه توده و سفتی در بیضه را ارزیابی کند تا وضعیت های جدی مانند سرطان بیضه را رد کند.

همچنین در صورت احساس درد یا تورم در کیسه بیضه باید در اولین زمان به پزشک مراجعه نمود؛ زیرا تعدادی از بیماری ها می توانند باعث درد در بیضه شوند که برخی از آن ها نیاز به درمان فوری دارند.

عوامل خطر اسپرماتوسل

عوامل خطر شناخته شده زیادی برای ایجاد اسپرماتوسل وجود ندارد. با این حال به نظر می رسد مردانی که مادرانشان در طی بارداری داروی دی اتیل استیل بسترول (DES) برای جلوگیری از سقط جنین و سایر عوارض بارداری مصرف کرده اند، استعداد بیشتری برای ابتلا به اسپرماتوسل دارند. البته استفاده از این دارو در سال ۱۹۷۱ به دلیل نگرانی در مورد افزایش خطر ابتلا به سرطان نادر واژن در زنان متوقف شد.

تشخیص اسپرماتوسل

اسپرماتوسل ها به احتمال زیاد در طول چک آپ های جسمی سالانه کشف می شوند. آن ها خوش خیم هستند و فقط در کیسه بیضه ظاهر می شوند؛ این بدان معناست که آن ها نشانه ای از سرطان بیضه نیستند. روش های زیر برای تشخیص بیضه ممکن است در نظر گرفته شوند:

  • معاینه جسمی: معمولا اسپرماتوسل از طریق معاینه دقیق ناحیه تناسلی قابل تشخیص است. برای این کار پزشک بیضه ها را برای جستجوی توده ها یا مناطقی که لمس آنها حساس یا دردناک است لمس می کند و در مرخله بعد ممکن است گزینه های بعدی پیشنهاد شوند:
  • ترنس لومیناسیون: پزشک ممکن است نور مخصوصی را بر کیسه بیضه بتاباند. با این کار وی می تواند کل ناحیه بیضه را بررسی کند و اسپرماتوسل را در صورت وجود، به وضوح ببیند و تشخیص دهد. این نور نشان می دهد که جرم جامد است یا از مایع پر شده است.
  • سونوگرافی: اگر روش ترانس لومیناسیون موفقیت آمیز نباشد، می توان از سونوگرافی برای بررسی وجود کیست در داخل کیسه بیضه استفاده کرد. این آزمایش، که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویری از ساختارهای داخلی بدن استفاده می کند، می تواند برای رد تومور بیضه یا علل دیگر تورم بیضه مورد استفاده قرار بگیرد.

درمان اسپرماتوسل

اسپرماتوسل ها سرطانی نیستند و معمولاً دردی را ایجاد نمی کنند؛ به همین دلیل است که بیشتر افراد نیازی به درمان نخواهند داشت. در عوض، پزشک در ویزیت های منظم اندازه و پیشرفت احتمالی کیست را کنترل می کند. اگر اسپرماتوسل ها خیلی بزرگ شوند یا شروع به درد کنند که ممکن است نیاز به مراقبت پزشکی داشته باشند. به هر صورت درمان های زیر را برای اسپرماتوسل پیشنهاد می دهند:

۱. دارو درمانی:

درمان پزشکی برای مقابله با درد و کاهش تورم محدود به داروهای خوراکی است. با این که هیچ دارویی برای بهبود یا جلوگیری از اسپرماتوسل تولید نشده است اما در صورت وخامت درد، پزشک ممکن است داروهای بدون نسخه ضد درد مانند استامینوفن یا ایبوپروفن را تجویز کند.

۲. درمان های حداقل تهاجمی

دو روش درمانی با حداقل تهاجم برای اسپرماتوسل در دسترس است، اما این موارد به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند:

  • آسپیراسیون: پزشک با استفاده از یک سوزن، اسپرماتوسل را سوراخ کرده و سپس مایعات درون آن را تخلیه می کند.
  • اسکلروتراپی: پزشک یک ماده تحریک کننده را به کیست تزریق می کند که باعث بهبودی می شود و مایعات را از تجمع مجدد منع می نماید.

این گزینه های درمانی معمولاً توصیه نمی شوند، به این دلیل که خطر آسیب دیدن اپیدیدیم وجود دارد و منجر به مشکلات باروری می شود. مشکل رایج دیگر این است که اسپرماتوسل ها می توانند دوباره برگردند.

۳. درمان جراحی:

درمان جراحی معروف به اسپرماتوسلکتومی (spermatocelectomy) متداول ترین روش درمانی برای اسپرماتوسل های علامت دار است. هدف این جراحی، از بین بردن کیست اپیدیدیم و در عین حال حفظ کامل و سلامتی سیستم تناسلی است. این جراحی بصورت سرپایی انجام می شود؛ این بدان معناست که فرد نیازی به بستری شدن در بیمارستان را نخواهد داشت. این عمل ممکن است با بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام گیرد و معمولاً در کمتر از یک ساعت به پایان می رسد.

بعضی اوقات ممکن است لازم باشد بخشی یا حتی همه اپیدیدیم همراه با کیست برداشته شود. پس از جراحی، دکتر ممکن است توصیه های زیر را به بیمار گوشزد کند:

  • به مدت دو یا سه روز از کیسه های یخ استفاده کند تا تورم ناحیه کاهش یابد
  • به مدت یک یا دو روز از داروهای ضد درد خوراکی استفاده کند
  • بین یک تا سه هفته بعد از جراحی برای معاینه مجدد به پزشک مراجعه کند

عوارض ناشی از اسپرماتوسل چیست؟

اسپرماتوسل بعید است که عوارض خاصی را ایجاد کند. با این حال، اگر فرد در اثر اسپرماتوسل، دردی احساس کند یا آنقدر کیست او بزرگ شده باشد که باعث ناراحتی اش می شود، ممکن است لازم باشد برای برداشتن اسپرماتوسل تحت جراحی قرار بگیرد.

  • گاهی جراحی ممکن است به اپیدیدیم یا واز دفران ها (vas deferens) یا همان لوله‌های منی‌ بَر که اسپرم را از اپیدیدیم به آلت تناسلی منتقل می کند، آسیب برساند؛ آسیب به هر یک از آن ها می تواند قدرت باروری مرد را کاهش دهد.
  • یک عارضه احتمالی دیگر که ممکن است بعد از جراحی رخ دهد این است که اسپرماتوسل ممکن است دوباره برگردد، هرچند این اتفاق خیلی رایج نیست.

جلوگیری از ابتلا به اسپرماتوسل

اگرچه راهی برای جلوگیری از اسپرماتوسل وجود ندارد، اما مهم است که آقایان حداقل ۱ بار در ماه خودآزمایی بیضه را انجام دهند تا تغییراتی مانند ایجاد توده ها را در کیسه بیضه خود تشخیص دهند. تشکیل هر توده جدید در کیسه بیضه باید سریعا توسط پزشک متخصص ارزیابی شود. او می تواند به افراد نحوه انجام خودآزمایی بیضه را بیاموزد، که می توان با آن شانس یافتن توده را افزایش داد.

چگونه بیضه های خود را معاینه کنیم؟

زمان مناسب برای بررسی بیضه ها در حین یا بعد از گرفتن دوش آب گرم است. گرمای حاصل از آب کیسه بیضه را نرم می کند و تشخیص هر چیز غیرمعمول را برای فرد آسان می نماید. سپس مراحل زیر را باید دنبال کرد:

  1. جلوی آینه بایستید و به دنبال هرگونه تورم بر روی پوست کیسه بیضه باشید.
  2. هر بیضه را با هر دو دست معاینه کنید، برای این کار انگشتان اشاره و انگشت میانی را در حالی که انگشتان شست را در بالا قرار می دهید زیر بیضه قرار دهید و به آرامی دستتان را حرکت دهید.
  3. بیضه را به آرامی بین انگشت شست و دیگر انگشتان بچرخانید. به یاد داشته باشید که بیضه ها معمولاً بیضی شکل و تا حدی سفت هستند. طبیعی است که یک بیضه کمی بزرگتر از دیگری باشد. همچنین، بندی که از بالای بیضه به سمت بالا منتهی می شود (اپیدیدیم) یک قسمت طبیعی از بیضه است.

با انجام منظم این معاینات از هرگونه تغییراتی که ممکن است نگران کننده باشد آگاه می شوید. خودآزمایی منظم یک عادت مهم برای حفظ سلامتی است اما نمی تواند جای معاینه پزشک را بگیرد. در حالت کلی اگر توده ای در بیضه خود احساس کردید، در اسرع وقت به یک پزشک مراجعه نمایید.

 

برای نصب اپلیکیشن هلیکس کلیک نمایید!
مشاوره آنلاین
| اطلاعات دارویی |
اطلاعات پزشکان
مطالب مرتبط
واریکوسل چیست؟
علل ناباروری مردان
آتروفی بیضه
کشف اسپرم
مایع منی و اسپرم چیست؟
واریکوسل و اختلال نعوظ
آخرین مطالب
درد مفصل
تفاوت ناتوانی جنسی و عقیم بودن (نازایی)
انواع سرفه و درمان
آسپارتام چیست؟
علت سنگین شدن سینه ها
امیکرون کودکان